Toezichthouder

Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...

Avatar van Team Mijnzzp

Een toezichthouder is een door de overheid aangesteld, onafhankelijk en onpartijdig instituut dat toeziet op de naleving van wet- en regelgeving. Als toezichthouder ben je voornamelijk actief binnen het bestuursrecht maar komt het ook voor dat je te maken krijgt met het strafrecht. De overheid maakt op verschillende manieren gebruik van toezichthouders, omdat specialistische kennis binnen bepaalde markten belangrijk is. Met andere woorden weet een toezichtouder precies, wat er wel en niet mag binnen markten. Door deze specifieke kennis kunnen toezichthouders snel ingrijpen en handhaven als dat nodig is. Een toezichthouder kan dan ook op een snellere manier beslissingen nemen dan bijvoorbeeld een minister, omdat een minister niet over specifieke marktkennis beschikt. In het kort kunnen we de werkzaamheden van een toezichthouder het beste omschrijven als het voorkomen van maatschappelijk ongewenste situaties. De term toezichtouder is vrij algemeen, omdat er verschillende toezichthouders zijn. Denk bijvoorbeeld aan het agentschap telecom, de inspectie leefomgeving en transport, de Nederlandse voedsel en warenautoriteit en aan de onderzoeksraad voor veiligheid. Alle toezichthouders zijn verantwoordelijk voor het houden van toezicht en het handhaven van wet- en regelgeving. Daarnaast zijn toezichthouders verantwoordelijk voor advieswerkzaamheden als ondernemers of bestuurders tegen bepaalde problemen of onduidelijkheden aanlopen. De bevoegdheden die toezichthouders hebben moeten niet onderschat worden, omdat ondernemers en werknemers een medewerkingsplicht hebben. Dit houdt in dat toezichthouders over de bevoegdheid beschikken om relevante informatie op te vragen om eventuele misstanden te kunnen onderzoeken. Denk bijvoorbeeld aan het onderzoeken van digitale dragers en mobiele telefoons.

Een toezichthouder is dus verantwoordelijk voor het bestuursrechtelijk handhaven van wet- en regelgeving met het doel maatschappelijke misstanden te voorkomen en aan te pakken. Zoals eerder omschreven hebben ondernemers en werknemers die te maken krijgen met een toezichthouder een medewerkingsplicht, om het onderzoek mogelijk te maken. Dit kan inhouden dat een toezichtouder de administratie zal meenemen of digitaal onderzoek uitvoert. Als uit verder onderzoek blijkt dat er sprake is van strafbare feiten stopt de medewerkingsplicht, omdat dan het zwijgrecht geldt. Het is niet zo dat toezichthouders alleen onderzoek uitvoeren naar mogelijke prijsafspraken tussen ondernemers. Een toezichthouder kan ook onderzoek uitvoeren naar de kwaliteit van producten en diensten, de naleving van wetten en regels en onderzoek uitvoeren op de toepassing van wettelijke taken van regionale overheden. Het controleren van regionale overheidsdiensten heeft bijvoorbeeld betrekking op de onderwijsinspectie, milieudiensten, de Belastingdienst, de politie, de luchtverkeersleiding, de douane of de zorgsector. Daarnaast zijn toezichtouders verantwoordelijk voor het controleren van voedsel en waren, loterijen en verantwoordelijk voor het controleren van meet- en weeginstrumenten, die door ondernemers en de overheid gebruikt worden. Alle toezichthouders zijn in de kern verantwoordelijk voor het controleren, inspecteren en handhaven van wet- en regelgeving. Als toezichthouder ben je meestal direct werkzaam onder de uitvoerende macht, zoals een minister.

De overheid maakt gebruik van onafhankelijke toezichtouders, omdat toezichthouders over specifieke branchekennis beschikken. Onafhankelijk toezicht is belangrijk om er zeker van te zijn dat bedrijven en overheden op een eerlijke manier werkzaam zijn. Denk bijvoorbeeld aan concurrerende farmaceutische bedrijven, die samen afspreken wat de prijs van nieuwe medicijnen gaat worden. Door het maken van prijsafspraken is er geen sprake van vrije marktwerking, waardoor apothekers, overheden en consumenten te veel betalen voor medicijnen. Het zijn de toezichthouders, die dit soort verboden prijsafspraken moeten voorkomen, opsporen en stoppen. Omdat toezichthouders beschikken over specifieke marktkennis zijn toezichtouders ook verantwoordelijk voor het verstrekken van vergunningen als bedrijven te maken hebben met verplichte vergunningen. Denk bijvoorbeeld aan projectontwikkelaars, die geld vanuit de markt willen halen bij particulieren om een beleggingsfonds mogelijk te maken. Deze ondernemers hebben te maken met streng toezicht om fraude te voorkomen. Een toezichthouder heeft binnen de maatschappij een bijzondere rol, omdat deze niet aangestuurd of beïnvloed worden door de politiek of het bedrijfsleven. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn dan belangrijke woorden voor een toezichthouder wil deze zijn werkzaamheden op een goede manier kunnen uitvoeren. Toezichthouders komen regelmatig in het nieuws als ze een belangrijke mededeling naar buiten brengen, die soms veel impact kan hebben.

Verschillende toezichthouders

Zoals eerder omschreven zijn er binnen Nederland veel verschillende toezichthouders. Denk bijvoorbeeld ook aan toezichthouders die verantwoordelijk zijn voor het houden van toezicht op regionale overheidsdiensten. In dat geval is er meestal sprake van nalevingstoezicht en van interbestuurlijk toezicht. Nalevingstoezicht heeft betrekking op het controleren of overheidsdiensten de juiste wetten en regels toepassen. Denk bijvoorbeeld aan het controleren van de arbeidsinspectie of aan het controleren van de sociale dienst op wet- en regelgeving. Een toezichthouder kan bijvoorbeeld onderzoeken of de arbeidsinspectie wel alle regels toepast om illegale arbeid te voorkomen of controleren of sociaal rechercheurs zich wel houden aan wet- en regelgeving. Interbestuurlijk toezicht heeft betrekking op het controleren van bestuurders. Denk hierbij aan het controleren van wethouders en heemraden op wettelijke verplichten taken. Ambtenaren die belast zijn met het houden van toezicht kunnen niet zomaar aangemerkt worden als toezichthouder, omdat ambtenaren in de kern niet onafhankelijk en onpartijdig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een toezichthouder milieu en ruimte of aan een bouwinspecteur, die belast zijn met het houden van toezicht binnen een gemeente. Deze ambtenaren zijn werkzaam voor een gemeente en niet werkzaam voor een onafhankelijk en onpartijdig toezichthouder. Het zijn juist de toezichthouders, die verantwoordelijk zijn voor het controleren van bestuurders en ambtenaren op hun functioneren.

Wat doet een toezichthouder allemaal:

  • Het controleren van bedrijven en overheden
  • Het uitvoeren van inspecties
  • Het uitvoeren van bestuursrechtelijk onderzoek
  • Het adviseren van bedrijven en overheden
  • Het handhaven van wet- en regelgeving
  • Het opleggen van bestuursrechtelijke boetes
  • Het strafrechtelijk vervolgen van bedrijven
  • Het voorkomen en stoppen van oneerlijke praktijken
  • Het bevorderen van vrije marktwerking

Werken als toezichthouder:

Ook toezichthouder aansprakelijk:

Opleidingen tot toezichthouder

Er bestaan binnen Nederland geen specifieke opleidingen voor het beroep toezichthouder. Wel bestaan er diverse cursussen en vervolgopleidingen gericht op commissarissen en toezichthouders, die zeker nuttig zijn als aanvullende opleiding. Over het algemeen zal een toezichthouder minimaal een Hbo-opleiding genoten hebben. Het is verder niet mogelijk om een specifieke opleiding te benoemen voor dit beroep, omdat er uiteenlopende soorten toezichthouders bestaan die om verschillende opleidingseisen kunnen vragen.

Bedrijven waar een toezichthouder werkzaam kan zijn

Een toezichthouder werkt voor een door de Nederlandse overheid aangestelde toezichthouder, zoals de kansspelautoriteit, de agentschap telecom, de Nationale ombudsman, de Nederlandse bank of de inspectie van het onderwijs. Binnen Nederland bestaan er veel verschillende toezichthouders. Een toezichtouder kan dus aangemerkt worden ambtenaar. Vanzelfsprekend maken toezichthouders gebruik van verschillende specialisten. Denk bijvoorbeeld aan accountants, juristen, arbeidsdeskundigen, data-analisten, onderwijskundigen en aan criminologen. Toezichthouders maken ook regelmatig gebruik van trainees.

Competenties toezichthouder

De competenties van een toezichthouder zijn niet eenduidig te omschrijven, omdat toezichtouders werkzaam zijn binnen verschillende markten. In het algemeen kunnen integriteit en onafhankelijk aangemerkt worden als de belangrijkste competenties, omdat de werkzaamheden daarom draaien. Daarnaast moet een toezichthouder beschikken over onderzoeksvaardigheden, omdat dit veel zal voorkomen als toezichtouder. Ook communicatie moet aangemerkt worden als belangrijke competentie, omdat je meestal met verschillende mensen en collega's te maken heeft. Verdere specifieke competenties zijn grotendeels afhankelijk van het vakgebied, waarbinnen je werkzaam bent. Algemeen belangrijke woorden zijn waakzaamheid, controleren, informeren, presteren, wet- en regelgeving, handhaven, daadkracht, plannen en organiseren.

Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als toezichthouder

Het arbeidsmarktperspectief van een toezichthouder is niet zomaar aan te geven, omdat dit geheel afhankelijk is van het opleidingsniveau, competenties en eventuele werkervaring. Over het algemeen is het verkrijgen van werk als toezichthouder niet heel moeilijk als je beschikt over de juiste opleidingen en/of studies. De doorgroeimogelijkheden van een toezichtouder moeten gezien worden in het verkrijgen van een leidinggevende functie of het eventueel promoveren indien je beschikt over een universitaire studie.

Arbeidsvoorwaarden en salaris toezichthouder

Als toezichthouder zijn je arbeidsvoorwaarden over het algemeen prima geregeld, zoals dit doorgaans het geval is wanneer je voor de overheid werkzaam bent. Er zijn verder geen voorbeelden te geven van specifieke arbeidsvoorwaarden, omdat je voor verschillende instellingen werkzaam kan zijn als toezichthouder. Een toezichthouder zal over het algemeen een salaris verdienen tussen de 3300 en 4500 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingsniveau en verdere verantwoordelijkheden.

Mijnzzp.nl