Toezichthouder
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Beroep: toezichthouder
Een toezichthouder is een door de overheid aangesteld, onafhankelijk en onpartijdig instituut dat toeziet op de naleving van wet- en regelgeving. Als toezichthouder ben je voornamelijk actief binnen het bestuursrecht, maar soms krijg je ook te maken met het strafrecht. De overheid maakt gebruik van toezichthouders, omdat specialistische kennis binnen bepaalde markten belangrijk is. Toezichthouders weten daardoor precies wat wel en niet is toegestaan binnen sectoren. Dankzij deze marktkennis kunnen zij snel ingrijpen en handhaven wanneer dat nodig is. In de kern richt het werk zich op het voorkomen van maatschappelijk ongewenste situaties.
De term toezichthouder is vrij algemeen, omdat er verschillende toezichthouders bestaan, zoals het Agentschap Telecom, de Inspectie Leefomgeving en Transport, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Alle toezichthouders zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving van wet- en regelgeving. Daarnaast geven zij advies wanneer bestuurders of organisaties te maken krijgen met problemen of onduidelijkheden. De bevoegdheden van toezichthouders zijn groot, omdat ondernemers en werknemers een medewerkingsplicht hebben. Dit betekent dat toezichthouders informatie kunnen opvragen en onderzoek kunnen doen, bijvoorbeeld naar digitale dragers en mobiele telefoons.
Werkzaamheden en bevoegdheden
Een toezichthouder is dus verantwoordelijk voor het bestuursrechtelijk handhaven van wet- en regelgeving met het doel maatschappelijke misstanden te voorkomen en aan te pakken. Zoals eerder omschreven hebben ondernemers en werknemers die te maken krijgen met een toezichthouder een medewerkingsplicht om het onderzoek mogelijk te maken. Dit kan inhouden dat een toezichthouder de administratie meeneemt of digitaal onderzoek uitvoert. Als uit verder onderzoek blijkt dat er sprake is van strafbare feiten, stopt de medewerkingsplicht, omdat dan het zwijgrecht geldt. Toezichthouders onderzoeken niet alleen mogelijke prijsafspraken tussen ondernemers, maar ook de kwaliteit van producten en diensten, de naleving van wetten en regels en de toepassing van wettelijke taken van regionale overheden.
Toezicht binnen sectoren en overheden
Het controleren van regionale overheidsdiensten kan bijvoorbeeld betrekking hebben op de onderwijsinspectie, milieudiensten, de Belastingdienst, de politie, de luchtverkeersleiding, de douane of de zorgsector. Daarnaast controleren toezichthouders onder meer voedsel en waren, loterijen en meet- en weeginstrumenten die door organisaties en overheden worden gebruikt. Alle toezichthouders zijn in de kern verantwoordelijk voor controleren, inspecteren en handhaven van wet- en regelgeving. Als toezichthouder ben je meestal direct werkzaam onder de uitvoerende macht, zoals een minister.
Onafhankelijke toezichtouders
De overheid maakt gebruik van onafhankelijke toezichtouders, omdat zij over specifieke branchekennis beschikken. Onafhankelijk toezicht is belangrijk om te borgen dat bedrijven en overheden op een eerlijke manier handelen. Denk bijvoorbeeld aan concurrerende farmaceutische bedrijven die prijsafspraken maken over nieuwe medicijnen. Door zulke afspraken is er geen sprake van vrijemarkwerking, waardoor apothekers, overheden en consumenten te veel betalen. Toezichthouders moeten dit soort verboden afspraken voorkomen, opsporen en stoppen. Door hun marktkennis verstrekken toezichthouders ook vergunningen wanneer organisaties te maken hebben met verplichte vergunningen, bijvoorbeeld bij projectontwikkelaars die geld willen ophalen om een beleggingsfonds mogelijk te maken. In zulke situaties is er vaak streng toezicht om fraude te voorkomen.
Een toezichthouder heeft binnen de maatschappij een bijzondere rol, omdat deze niet wordt aangestuurd of beïnvloed door de politiek of het bedrijfsleven. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn dan belangrijk om het toezicht en de handhaving zorgvuldig uit te voeren. Toezichthouders komen regelmatig in het nieuws wanneer zij mededelingen doen die veel impact kunnen hebben.
Verschillende toezichthouders
Zoals eerder omschreven zijn er in Nederland veel verschillende toezichthouders. Een deel richt zich op toezicht op regionale overheidsdiensten; daarbij is vaak sprake van nalevingstoezicht en interbestuurlijk toezicht. Nalevingstoezicht gaat over het controleren of overheidsdiensten de juiste wetten en regels toepassen, bijvoorbeeld bij de arbeidsinspectie of een sociale dienst. Een toezichthouder kan onderzoeken of alle regels worden toegepast om illegale arbeid te voorkomen of controleren of sociaal rechercheurs zich houden aan wet- en regelgeving.
Interbestuurlijk toezicht heeft betrekking op het controleren van bestuurders, zoals wethouders en heemraden, op wettelijk verplichte taken. Ambtenaren die belast zijn met toezicht zijn niet automatisch een onafhankelijke toezichthouder, omdat zij in de kern onderdeel zijn van een organisatie die zij dienen. Denk bijvoorbeeld aan een toezichthouder milieu en ruimte of een bouwinspecteur binnen een gemeente. Juist onafhankelijke toezichthouders kunnen bestuurders en ambtenaren controleren op functioneren. Een toezichthouder kan ook optreden tegen kwakzalverij.
Taken van een toezichthouder
- Het controleren van bedrijven en overheden.
- Het uitvoeren van inspecties.
- Het uitvoeren van bestuursrechtelijk onderzoek.
- Het adviseren van bedrijven en overheden.
- Het handhaven van wet- en regelgeving.
- Het opleggen van bestuursrechtelijke boetes.
- Het strafrechtelijk vervolgen van bedrijven.
- Het voorkomen en stoppen van oneerlijke praktijken.
- Het bevorderen van vrijemarktwerking.
Film: werken als toezichthouder
Film: ook toezichthouder aansprakelijk
Opleidingen tot toezichthouder
Er bestaan binnen Nederland geen specifieke opleidingen voor het beroep toezichthouder. Wel bestaan er diverse cursussen en vervolgopleidingen gericht op commissarissen en toezichthouders, die zeker nuttig zijn als aanvullende opleiding. Over het algemeen zal een toezichthouder minimaal een hbo-opleiding genoten hebben. Het is verder niet mogelijk om een specifieke opleiding te benoemen voor dit beroep, omdat er uiteenlopende soorten toezichthouders bestaan die om verschillende opleidingseisen kunnen vragen.
Bedrijven waar een toezichthouder werkzaam kan zijn
Een toezichthouder werkt voor een door de Nederlandse overheid aangestelde toezichthouder, zoals de Kansspelautoriteit, het Agentschap Telecom, de Nationale ombudsman, de Nederlandse Bank of de Inspectie van het Onderwijs. Binnen Nederland bestaan er veel verschillende toezichthouders. Een toezichthouder kan dus aangemerkt worden als ambtenaar. Vanzelfsprekend maken toezichthouders gebruik van verschillende specialisten. Denk bijvoorbeeld aan accountants, juristen, arbeidsdeskundigen, data-analisten, onderwijskundigen en criminologen. Toezichthouders maken ook regelmatig gebruik van trainees.
Competenties toezichthouder
De competenties van een toezichthouder zijn niet eenduidig te omschrijven, omdat toezichthouders werkzaam zijn binnen verschillende markten. In het algemeen kunnen integriteit en onafhankelijkheid aangemerkt worden als de belangrijkste competenties, omdat de werkzaamheden daarom draaien. Daarnaast moet een toezichthouder beschikken over onderzoeksvaardigheden, omdat dit veel zal voorkomen als toezichthouder. Ook communicatie moet aangemerkt worden als belangrijke competentie, omdat je meestal met verschillende mensen en collega's te maken hebt. Verdere specifieke competenties zijn grotendeels afhankelijk van het vakgebied waarin je werkzaam bent. Algemeen belangrijke woorden zijn waakzaamheid, controleren, informeren, presteren, wet- en regelgeving, handhaven, daadkracht, plannen en organiseren.
Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als toezichthouder
Het arbeidsmarktperspectief van een toezichthouder is niet zomaar aan te geven, omdat dit geheel afhankelijk is van het opleidingsniveau, de competenties en eventuele werkervaring. Over het algemeen is het verkrijgen van werk als toezichthouder niet heel moeilijk als je beschikt over de juiste opleidingen en/of studies. De doorgroeimogelijkheden van een toezichthouder moeten gezien worden in het verkrijgen van een leidinggevende functie of het eventueel promoveren indien je beschikt over een universitaire studie.
Arbeidsvoorwaarden en salaris toezichthouder
Als toezichthouder zijn je arbeidsvoorwaarden over het algemeen prima geregeld, zoals dit doorgaans het geval is wanneer je voor de overheid werkzaam bent. Er zijn verder geen voorbeelden te geven van specifieke arbeidsvoorwaarden, omdat je voor verschillende instellingen werkzaam kan zijn als toezichthouder. Een toezichthouder zal over het algemeen een salaris verdienen tussen de € 3.300 en € 4.500 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingsniveau en verdere verantwoordelijkheden.
Eigen bedrijf starten als Toezichthouder
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Toezichthouder, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Toezichthouder
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Toezichthouder bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Toezichthouder.
Mijnzzp.nl