Ambtenaar

Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...

Avatar van Team Mijnzzp

Ambtenaar is een algemene benaming voor werknemers binnen de overheid, wat betrekking heeft op de Rijksoverheid, de lokale overheid en semi-overheden. In totaal werken er binnen Nederland ongeveer 950.000 verschillende soorten ambtenaren, verdeeld over verschillende sectoren en instellingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan gemeentehuizen, ministeries, basisscholen, universiteiten, ziekenhuizen, het leger, de politie, de belastingdienst en aan de rechtelijke macht. Het omschrijven van “de overheid” in zijn geheel is dan ook niet makkelijk, omdat hierbinnen veel beroepen, functies en sectoren vallen die allemaal direct of indirect werkzaam zijn voor de overheid als ambtenaar. Daarnaast noemen lang niet alle ambtenaren zich ambtenaar, omdat dit niet echt past binnen hun beroep. Denk bijvoorbeeld aan een lerares of aan een verpleegster die wel voor de overheid werken maar zich geen ambtenaar zullen noemen. Van de 950.000 ambtenaren werken er ongeveer 120.000 ambtenaren voor de Rijksoverheid. De Rijksoverheid heeft betrekking op alle ministeries, uitvoerende diensten zoals de belastingdienst en Rijkswaterstaat, inspecties zoals de inspectie voor de gezondheidszorg en diverse zelfstandige bestuursorganen. Een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) is een bestuursorgaan op het niveau van de centrale overheid dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan een minister.

Ambtenaren komen dus op veel verschillende manieren voor en hebben ook verschillende bevoegdheden, die afhankelijk zijn van de functie en de dienst waarvoor de ambtenaren werkzaam zijn. Een belangrijk verschil tussen ambtenaren en reguliere werknemers is de aanstelling tot ambtenaar. Een ambtenaar wordt aangesteld door de overheid en niet door een reguliere werkgever door middel van een arbeidscontract, zoals dat het geval is bij bedrijven. Een ambtenaar valt dan ook onder de Ambtenarenwet waarbinnen de rechtspositie van ambtenaren is geregeld.

De overheid als werkgever

De overheid als werkgever is voor veel mensen aantrekkelijk, omdat de arbeidsvoorwaarden goed geregeld zijn. Daarnaast bestaan er veel banen binnen de overheid waardoor iedereen wel een geschikte functie kan bekleden binnen de overheid, op verschillende niveaus. Het is zeker niet zo dat alleen hoger opgeleide mensen in aanmerking komen voor een baan binnen de overheid. Over het algemeen zijn er ook veel geschikte banen op Mbo-niveau. Denk bijvoorbeeld aan de banen buitengewoon opsporingsambtenaar, militair, marktmeester, medewerker bezwaar en beroep, toezichthouder milieu en ruimte of aan het beroep medewerker invordering en heffingen.

Er bestaan ook veel beroepen binnen de overheid waarvoor een hogere opleiding of studie nodig is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de beroepen belastinginspecteur, leerplichtambtenaar, bouwinspecteur, basisschooldirecteur of aan het beroep luchtverkeersleider. Eerder genoemde beroepen zijn slechts enkele voorbeelden, omdat er veel verschillende soorten beroep bestaan binnen de overheid op verschillende niveaus.

Voor wie werken ambtenaren precies

Ambtenaren hebben allemaal dezelfde werkgever namelijk “de overheid”, die bestaat uit de Rijksoverheid, lokale overheden en semi-overheden. De Rijksoverheid heeft bijvoorbeeld betrekking op Ministeries waarvan een Minister de baas is. Een minister kan ook weer gebruik maken van een staatssecretaris die samen alle ambtenaren van het betreffende Ministerie aansturen. Lokale overheden zijn bijvoorbeeld weer gemeentes waarbinnen wethouders en burgemeesters de verschillende ambtenaren aansturen.

De semioverheid heeft betrekking op verschillende organisaties die verbonden zijn met de overheid. Een belangrijke definitie hierbij is dat een semioverheid wettelijke taken uitvoert en dat deze publieke financiering ontvangt (belastinggeld). Enkele voorbeelden hiervan zijn weer openbaar vervoersbedrijven, het onderwijs, woningcorporaties en de gezondheidszorg. Dit zijn allemaal voorbeelden van organisaties die geld ontvangen van de overheid om aan hun publieke taak te kunnen voldoen.

Wat doen ambtenaren precies

Ambtenaren hebben in veel gevallen een uitvoerende functie zoals het beoordelen en verlenen van vergunningen, het innen van belastingen en premies en het verwerken van aanvragen zoals een nieuw rijbewijs of paspoort. Daarnaast zijn ambtenaren belangrijke adviseurs voor beleidsmakers, zoals wethouders en ministers, op het gebied van nieuw beleid. Ook veiligheid speelt een belangrijke rol als ambtenaar en daarom kunnen ambtenaren ook gezien worden als een toezichthouder van de overheid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het controleren van voorschriften die bij een vergunning horen en aan het toezien op de openbare orde. Welke specifieke taken een ambtenaar heeft is volledig afhankelijk van het soort ambtenaar.

Ambtenaar van de Toekomst:

Deskundigheid ambtenaren:

Opleidingen tot ambtenaar

Er bestaan geen specifieke opleidingsmogelijkheden tot ambtenaar. Ambtenaar is een algemene benaming voor overheidspersoneel, wat betrekking kan hebben op veel verschillende beroepen op verschillende niveaus. Een verpleegster zal bijvoorbeeld een geheel andere opleiding gevolgd hebben dan een belastinginspecteur. Binnen de overheid werken bijna een miljoen mensen, die beschikken over uiteenlopende soorten opleidingen en studies. Dit kan Mbo-niveau zijn, Hbo-niveau of universitair niveau. Ook binnen de overheid is het over het algemeen mogelijk om interne opleidingen te volgen die mensen verder kunnen helpen met hun carrière. Zie ook de handige boeken: openbaar bestuur, openbaarheid van bestuur, de ambtenaar in het openbaar bestuur, ICT en openbaar bestuur, duizend jaar openbaar bestuur in Nederland en valkuilen voor wethouders.

Bedrijven waar een ambtenaar werkzaam kan zijn

Een ambtenaar is niet voor bedrijven werkzaam maar is werkzaam voor de overheid.

Competenties ambtenaar

De competenties als ambtenaar verschillen per beroep, maar over het algemeen kunnen we stellen dat een ambtenaar over een plichtsgetrouwe en dienstbare instelling zal moeten beschikken. Algemeen belangrijke woorden als ambtenaar zijn visie, kennis, communicatie, overtuigingskracht, leergierigheid, betrouwbaarheid, sociaal, oplossingsgericht, flexibiliteit en doortastend. Zoals eerder omschreven kunnen de competenties per beroep verschillen, omdat ambtenaren niet allemaal dezelfde werkzaamheden uitvoeren.

Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als ambtenaar

Het arbeidsmarktperspectief als ambtenaar is over het algemeen goed te noemen als je beschikt over de juiste opleidingen. Binnen de overheid zijn op alle vlakken vacatures te vinden, waardoor het verkrijgen van werk als ambtenaar geen probleem hoeft te zijn. De doorgroeimogelijkheden als ambtenaar zijn sterk afhankelijk van je eigen competenties en het opleidingsniveau. Over het algemeen kunnen ambtenaren binnen de overheid voldoende doorgroeien als ze bijvoorbeeld carrière maken of extra opleidingen volgen.

Arbeidsvoorwaarden en salaris ambtenaar

Als ambtenaar kan je onder verschillende soorten cao's vallen, die per dienst kunnen verschillen. Wat een ambtenaar precies zal verdienen qua salaris is niet zomaar aan te geven, omdat dit geheel afhankelijk is van de soort werkzaamheden, het opleidingsniveau en dienstjaren. Zie hiervoor de meer specifieke beroepen.

Mijnzzp.nl