Rechter
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een rechter?
Een rechter is een magistraat die rechtspreekt na een zorgvuldige afweging, met inachtneming van de wet, bestaande jurisprudentie, de rechtsleer en gewoonte. Met gewoonte wordt het gewoonterecht bedoeld: een bepaalde gewoonte die kan leiden tot specifieke rechtspraak. Gewoonterecht komt tegenwoordig minder vaak voor, omdat geschreven wetten een grotere rol spelen.
Een rechter spreekt recht en ziet erop toe dat de wet op de juiste manier wordt geïnterpreteerd en toegepast. Rechters behoren tot de zittende magistratuur en zijn werkzaam binnen verschillende rechtsgebieden, zoals strafrecht, civiel recht en bestuursrecht. Alle rechters zijn verplicht om een oordeel te geven over een concreet geschil met inachtneming van de wet en bestaande jurisprudentie.
Een rechter is dus een magistraat, wat betrekking heeft op een benoemd openbaar bestuursambt. Binnen de magistratuur kennen we de staande magistratuur, de zittende magistratuur en de schrijvende magistratuur. Officieren van justitie behoren tot de staande magistratuur en de griffier tot de schrijvende magistratuur. Een rechter kan ook werkzaam zijn binnen het kantonrecht, dat betrekking heeft op civiel recht en strafrecht.
De werkzaamheden van een rechter bestaan vooral uit het nemen van beslissingen in zaken waarin partijen om een uitspraak vragen. Daarbij kijkt een rechter uitsluitend naar feiten, wetgeving en omstandigheden. Rechters kunnen specialist of generalist zijn, omdat zij soms wisselen van rechtsgebied.
Rechtsgebieden en kantonrecht
Binnen Nederland bestaan verschillende rechtsgebieden, namelijk bestuursrecht, civiel recht en strafrecht. Het kantonrecht is officieel gezien geen apart rechtsgebied, maar een bijzondere vorm van rechtspraak die bij alle rechtbanken voorkomt. Kantonrechters behandelen zowel civiele zaken als lichtere strafzaken.
Een kantonrechter kan bijvoorbeeld te maken krijgen met:
- huurzaken
- arbeidszaken
- consumentenaankopen en consumentenkredietzaken
- lichtere strafzaken, zoals wildplassen of een verkeersovertreding
Werken als rechter
Rechters kunnen werkzaam zijn binnen verschillende rechtsgebieden en het komt voor dat zij van rechtsgebied wisselen. Dit doen rechters om hun kennis te verbreden en scherp te blijven in hun functie. Onafhankelijkheid is een belangrijke voorwaarde en daarom worden rechters binnen Nederland voor het leven benoemd. In de praktijk betekent dit tot de leeftijd van zeventig jaar.
Een rechter kan wel ontslagen worden, maar alleen in uitzonderlijke gevallen. Wraking, bijvoorbeeld bij belangenverstrengeling, leidt meestal niet tot ontslag, maar kan wel betekenen dat een andere rechter de zaak overneemt om partijdigheid te voorkomen.
Met wie heeft een rechter te maken
Een rechter heeft tijdens werkzaamheden te maken met verschillende personen en vertegenwoordigers, afhankelijk van het rechtsgebied. Voorbeelden zijn:
- strafrechtadvocaten
- officieren van justitie
- griffiers
- deskundigen en ambtenaren zoals belastinginspecteurs en politieagenten
- reclasseringswerkers en handhavingsjuristen
Tegenwoordig proberen rechters ook vaker partijen tot elkaar te brengen door middel van mediation. Als partijen er samen uitkomen, is een rechtszaak vaak niet nodig.
Verschillende rechters
Er zijn verschillende soorten rechters, waaronder de gewone rechter, politierechter, kinderrechter, kantonrechter, plaatsvervangende rechter en rechter-commissaris. Deze rechters behandelen zaken afhankelijk van het rechtsgebied en de zwaarte van de overtreding.
Een politierechter behandelt bijvoorbeeld strafzaken waarvoor maximaal een jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf kan worden opgelegd.
Daarnaast bestaan er arbitragezaken, waarbij een arbitragerechter als particulier een geschil beslecht. De uitspraak is bindend, maar naleving kan via een gewone rechter worden afgedwongen.
In hoger beroep gaan
Als iemand het niet eens is met een uitspraak van een rechter, kan hoger beroep worden ingesteld. Dit gebeurt meestal bij het gerechtshof. De rechters die daar werkzaam zijn, worden raadsheren genoemd.
Raadsheren bekijken vooral of de juiste procedures zijn gevolgd, of de wet correct is toegepast en of voldoende rekening is gehouden met jurisprudentie. Het gerechtshof maakt uitspraken niet zomaar ongedaan, maar kan wel tot een andere beslissing komen als een lagere rechter fouten heeft gemaakt.
Rechter worden
Om rechter te worden, moet je de opleiding RAIO volgen (Rechterlijk Ambtenaar in Opleiding). Naast formele eisen zijn er persoonlijke vereisten, zoals analytisch vermogen, juridisch inzicht en het kunnen nemen van beslissingen onder hoge werkdruk.
Deze vaardigheden worden beoordeeld via tests, gesprekken en een assessment. Ook moet je beschikken over de juiste opleiding en de Nederlandse nationaliteit hebben.
Film: rechter aan het woord
Film: rechter worden
Opleidingen tot rechter
Wie een carrière ambieert als rechter zal de opleiding "rechter in opleiding (rio)" moeten doorlopen. Deze opleiding is alleen toegankelijk wanneer je in het bezit bent van de universitaire opleiding rechtsgeleerdheid. Daarnaast is het van belang dat je over voldoende werkervaring beschikt, omdat je anders niet toegelaten zal worden tot de opleiding.
Over het algemeen zal je minimaal over vijf jaar werkervaring moeten beschikken voordat je toegelaten zal worden tot de opleiding. Van deze vijf jaar moet je overigens minimaal twee jaar buiten de gerechtelijke organisatie gewerkt hebben. De opleidingsduur als rechter in opleiding (rio) kan per kandidaat-rechter verschillen, maar zal over het algemeen tussen de vijftien maanden en drie jaar in beslag nemen.
Bedrijven waar een rechter werkzaam kan zijn
Een rechter is niet werkzaam voor bedrijven, maar is werkzaam voor de rechterlijke macht. De rechterlijke macht kan betrekking hebben op een rechtbank, het gerechtshof, de Hoge Raad of heeft betrekking op bijzondere colleges. Bijzondere colleges behandelen bijvoorbeeld zaken die te maken hebben met het ambtenarenrecht of zaken die te maken hebben met economisch bestuursrecht. Denk hierbij aan een toezichthouder die een boete opgelegd heeft aan een boer voor misbruik van landbouwsubsidies, of aan een toezichthouder die een boete opgelegd heeft aan een telecomaanbieder of zorgaanbieder.
Competenties rechter
De belangrijke competentie van een rechter is onafhankelijkheid, omdat de rechtspraak daarom draait. Daarnaast moet een rechter over veel ervaring en juridische kennis beschikken. Omdat een rechter te maken heeft met verschillende burgers, advocaten en collega's, moet een rechter beschikken over goede communicatieve vaardigheden.
Ook een goed analytisch vermogen mag als rechter niet ontbreken, zodat je de bijzaken weet te onderscheiden van de hoofdzaken. Een andere belangrijke competentie is motivatie, omdat het beroep rechter veel kan vragen van mensen.
Algemeen belangrijke woorden zijn luisteren, lezen, controleren, waakzaamheid, waarheidsvinding, besluitvaardigheid, daadkracht, inzicht, samenwerken, overwicht, plannen, organiseren en bijscholing.
Als laatste is het ook belangrijk om conflictbeheersing en stressbestendigheid te benoemen. Vanzelfsprekend heeft een rechter ook te maken met vaste beroepscompetenties.
Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als rechter
Het arbeidsmarktperspectief van een rechter is goed te noemen, maar de functie rechter zal niet voor iedereen weggelegd zijn, omdat lang niet iedereen toegelaten wordt tot de opleiding. Over het algemeen moet je over bijzondere competenties en talent beschikken wil je worden toegelaten tot de opleiding. De doorgroeimogelijkheden van een rechter moeten gezien worden in het mogen voeren van belangrijke zaken, het fungeren als teamleider of het werkzaam zijn voor een hoger gerechtshof. Vanzelfsprekend kan een rechter ook promoveren als wetenschapper.
Arbeidsvoorwaarden en salaris rechter
De arbeidsvoorwaarden van rechters zijn grotendeels geregeld in de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Wrra) en het op die wet gebaseerde Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Brra). Het salaris als rechter kan erg variëren, maar zal grofweg uitkomen tussen de € 4.000 en € 10.000 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingen en verdere specifieke verantwoordelijkheden.
Eigen bedrijf starten als Rechter
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Rechter, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Rechter
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Rechter bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Rechter.
Mijnzzp.nl