Conservator
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een conservator?
Een conservator is verantwoordelijk voor het beheren en inhoudelijk begeleiden van een kunstverzameling of collectie met artistieke, cultuurhistorische of wetenschappelijke waarde. Dit kunnen schilderijen, objecten, archiefstukken of andere erfgoedcollecties zijn. Binnen grotere musea werken vaak meerdere conservatoren onder leiding van een hoofdconservator, die de verschillende deelcollecties coördineert.
In sommige organisaties vervult de hoofdconservator tevens de rol van museumdirecteur, maar dit is niet vanzelfsprekend. Een conservator is doorgaans gespecialiseerd in een of meerdere deelgebieden, afhankelijk van opleiding en vakinhoudelijke specialisatie. Het beroep komt niet alleen voor in kunstmusea, maar ook in bijvoorbeeld oorlogsmusea, archieven en andere erfgoedinstellingen.
De werkzaamheden van een conservator zijn breed en verschillen per organisatie en collectie. Over het algemeen houdt de conservator zich bezig met collectiebeheer, taxaties, aankopen, conservering, archivering, educatie en het samenstellen van tentoonstellingen.
Daarnaast kunnen leidinggevende taken, beleidsontwikkeling en administratieve werkzaamheden onderdeel zijn van de functie. De exacte invulling van het beroep hangt af van de aard van de collectie en de omvang van de instelling.
Rol en positionering binnen de organisatie
Een conservator is te beschouwen als beheerder en vaak ook als onderzoeker. In grotere musea ligt de nadruk soms meer op organisatie en coördinatie dan op zelfstandig onderzoek. De conservator maakt tentoonstellingen mogelijk door bruiklenen te regelen en samen te werken met andere musea en erfgoedinstellingen. Ook kan de conservator betrokken zijn bij het ontwikkelen van educatieve programma's en optreden als gids voor bezoekers.
Verder kan de functie bestaan uit het inkopen van objecten en het laten taxeren van kunst- en erfgoedstukken. Hierbij spelen waardebepaling, herkomstonderzoek (provenance-onderzoek) en collectiebeleid een rol.
Werkzaamheden van een conservator
De functie gaat verder dan alleen het onderzoeken of conserveren van objecten. Een conservator beheert de volledige collectie en draagt verantwoordelijkheid voor registratie, documentatie en presentatie. Tot de werkzaamheden kunnen ook het schrijven van artikelen, het uitvoeren van promotiewerkzaamheden, het verrichten van archiefwerkzaamheden en het aansturen van kantoorpersoneel behoren.
Daarnaast werkt een conservator regelmatig samen met andere specialisten, zoals archeologen, kunsthistorici en restauratoren. Interdisciplinair overleg is gebruikelijk bij complexe collectiestukken of onderzoeksprojecten.
Wat is conservering
Conservering richt zich op het behoud van kunstvoorwerpen en erfgoedobjecten in hun huidige staat. Het doel is verdere achteruitgang te voorkomen en de materiële toestand te stabiliseren. Bij conservering worden beschadigingen doorgaans niet hersteld, maar behouden zoals ze zijn. Restauratie, waarbij actief wordt gerepareerd of gereconstrueerd, is een aparte specialisatie.
Er bestaan uiteenlopende conserveringstechnieken voor verschillende materialen, zoals hout, metaal, leer, papier, planten, botten en insecten. Vanwege deze diversiteit wordt regelmatig samengewerkt met gespecialiseerde conservatoren of restauratoren met materiaalkennis.
Taken van een conservator
- Beheren en registreren van collectieobjecten.
- Onderzoek uitvoeren naar herkomst, datering en context.
- Inkopen, bruiklenen regelen of tijdelijk huren van objecten.
- Inrichten en samenstellen van tentoonstellingen.
- Ontwikkelen van educatieve programma's.
- Toepassen en coördineren van conserveringsmethoden.
- Schrijven van publicaties en collectiecatalogi.
- Uitvoeren van administratieve en organisatorische werkzaamheden.
- Aansturen van medewerkers en samenwerken met externe specialisten.
Film: beroep conservator:
Film: conservator Rijksmuseum:
Opleiding tot conservator
Wie een carrière als conservator ambieert, zal een universitaire opleiding moeten volgen, zoals de universitaire opleiding kunstgeschiedenis of de opleiding conservering en restauratie van cultureel erfgoed. Omdat je als conservator werkzaam kan zijn in verschillende vakgebieden, is het niet geheel mogelijk om een gerichte opleiding te selecteren, maar over het algemeen kan je met de opleiding kunstgeschiedenis alle richtingen op.
Bedrijven waar een conservator werkzaam kan zijn
Een conservator is over het algemeen werkzaam voor een museum. In dat geval kan ook de algemene term museummedewerker van toepassing zijn. Daarnaast is het denkbaar dat een conservator werkzaam is als ondernemer voor verschillende opdrachtgevers. Dit is het geval, omdat conservatoren in de praktijk op verschillende manieren voorkomen.
Denk bijvoorbeeld ook aan restaurateurs, die verantwoordelijk zijn voor het conserveren van bepaalde bouwelementen. Het is ook denkbaar dat een conservator aangemerkt kan worden als ambtenaar. Ook binnen het bedrijfsleven komt het beroep conservator voor. Denk bijvoorbeeld aan organisaties die te maken hebben met belangrijke archieven.
Competenties van een conservator
Als conservator kunnen je competenties nogal verschillen per vakgebied en werkgever, maar over het algemeen kunnen we stellen dat je een groot kunstliefhebber moet zijn en dat je een grote voorliefde voor oudheden moet bezitten. Daarnaast moet een conservator over uitstekende communicatieve vaardigheden beschikken, omdat je met veel verschillende mensen te maken krijgt.
Ook het kunnen netwerken en onderhandelen zijn twee belangrijke competenties van een conservator. Algemeen belangrijke woorden zijn accuraat, analytisch, passie, educatie, motivatie, presteren, samenwerken, stressbestendigheid en inspiratie. Verdere competenties zijn niet zomaar aan te geven, omdat conservators op verschillende manieren werkzaam kunnen zijn.
Als conservator kan het bijvoorbeeld ook belangrijk zijn dat je over leidinggevende capaciteiten beschikt. In dat geval moet je dus ook aangemerkt kunnen worden als operationeel manager.
Loopbaanperspectief conservator
Arbeidsmarktperspectief
Het arbeidsmarktperspectief als conservator is redelijk te noemen. Er zijn doorgaans niet heel veel vacatures voor het beroep conservator te vinden, maar wanneer je de juiste opleidingen hebt genoten, zal het vroeg of laat zeker lukken om een baan te verkrijgen als conservator, ook omdat er niet heel veel conservatoren zijn. Bovendien zijn er zeer veel verschillende vakgebieden voor een conservator, wat de arbeidskansen zal vergroten.
Doorgroeikansen
De doorgroeimogelijkheden als conservator zijn er zeker, maar moeten je wel gegund worden.
Omdat je als conservator universitair opgeleid zal zijn, kan je meestal verschillende richtingen op binnen je carrière en zijn er dus voldoende doorgroeimogelijkheden. Het is denkbaar dat een conservator kan doorgroeien tot directeur. Ook het promoveren als wetenschapper behoort over het algemeen tot de mogelijkheden. Een andere optie is het beginnen van een eigen winkel als antiquair.
Salaris en tarief van een conservator
Salaris
Er zijn geen specifieke arbeidsvoorwaarden aan te geven voor het beroep conservator, omdat je voor verschillende bedrijven, instellingen of overheden werkzaam kan zijn. Maar over het algemeen zal je werkzaam zijn voor de overheid, die prima arbeidsvoorwaarden zal bieden.
Een conservator zal doorgaans een salaris verdienen tussen de € 3.000 en € 5.000 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingen en specifieke verantwoordelijkheden. Wanneer je een hoofdconservator bent, kan je doorgaans veel meer verdienen, maar dan werk je doorgaans wel voor de grotere musea.
Tarief
Het uurtarief van een zelfstandig werkende conservator ligt gemiddeld tussen de € 75 en € 100 per uur, exclusief btw.
Eigen bedrijf starten als Conservator
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Conservator, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Conservator
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Conservator bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Conservator.
Mijnzzp.nl