Kunstenaar
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een kunstenaar?
Een kunstenaar is iemand die creatieve begaafdheid inzet om kunst te creëren. Het begrip kunstenaar is breed en kan betrekking hebben op uiteenlopende kunstvormen, zoals beeldende kunst, muziek, film, theater, fotografie en literatuur. Kunst ontstaat vaak vanuit persoonlijke inspiratie, gebeurtenissen uit het dagelijks leven of vanuit de verbeelding.
Niet alle kunstwerken zijn gebaseerd op de realiteit; fantasie en interpretatie spelen een grote rol. Kunstenaars presenteren hun werk bijvoorbeeld via exposities, voorstellingen of publicaties. De titel kunstenaar is niet beschermd, waardoor iedereen zich in principe kunstenaar kan noemen.
Door de geschiedenis heen zijn verschillende kunststromingen ontstaan, zoals de barokperiode (1600-1750), waarin sterke contrasten tussen licht en donker kenmerkend waren. Een bekende vertegenwoordiger uit deze periode is Rembrandt van Rijn met De Nachtwacht. In de twintigste eeuw werd popart populair, onder meer door Andy Warhol, met herkenbare beelden en scherpe lijnen. Kunstenaars werken binnen uiteenlopende stijlen en disciplines, afhankelijk van hun specialisatie en visie.
Beeldende kunst en tastbare creaties
Wanneer men denkt aan het beroep kunstenaar, wordt vaak gedacht aan een beeldend kunstenaar. Dit zijn kunstenaars die tastbare kunst maken, zoals een kunstschilder, beeldhouwer, fotograaf of kunstsmid.
Een schilderij is een tweedimensionaal kunstwerk, terwijl een beeld of smeedwerk ruimtelijk van aard is. De beeldende kunst richt zich op het visuele aspect en het creëren van een tastbaar object of afbeelding. In sommige gevallen kunnen ook tatoeëerders als kunstenaar worden beschouwd, afhankelijk van de artistieke invulling van hun werk. Afhankelijk van de aard van de werkzaamheden kan een kunstenaar ook worden gezien als ambachtsman of ambachtsvrouw.
Scheppende en uitvoerende kunstenaars
Binnen het beroep kunstenaar wordt onderscheid gemaakt tussen scheppende en uitvoerende kunstenaars. Scheppende kunstenaars creëren nieuwe kunstwerken, zoals een schilderij, beeld of muziekcompositie. De nadruk ligt hierbij op het ontwikkelen van origineel werk.
Uitvoerende kunstenaars brengen bestaande kunst tot leven voor publiek. Denk aan een toneelstuk geschreven door een schrijver dat wordt opgevoerd door een theatergezelschap. Een acteur vertolkt een rol, een musicus voert een compositie uit van een componist, onder leiding van een dirigent. Ook een danser voert werk uit van een choreograaf. Een straatartiest kan eveneens worden gezien als uitvoerend kunstenaar, bijvoorbeeld als muzikant of mimespeler.
Kunstenaar worden
Kunstenaar worden is voor veel mensen een wens, en in principe kan iedereen kunstenaar worden. Het vraagt om creativiteit, doorzettingsvermogen en het ontwikkelen van een eigen stijl. Door veel te oefenen en jezelf te blijven ontwikkelen, kun je groeien in het vak en je eigen werk onder de aandacht brengen.
Taken van een kunstenaar
- Ontwikkelen van creatieve concepten.
- Schilderen of beeldhouwen.
- Componeren of muziek maken.
- Optreden of uitvoeren van kunst.
- Exposeren van kunstwerken.
- Smeedwerken of andere ambachtelijke technieken toepassen.
- Dansen of acteren.
- Publiceren of presenteren van werk.
- Inspireren van publiek.
Film: kan iedereen kunstenaar worden
Film: hoe herken je waardevolle kunst
Opleiding tot kunstenaar
Kunstenaar is een breed begrip en heeft betrekking op verschillende disciplines in de scheppende en uitvoerende kunst. Binnen deze disciplines zijn er uiteraard meerdere vakopleidingen te onderscheiden. Bijvoorbeeld door een opleiding tot acteur te volgen om in het theater aan uitvoerende kunst te doen. De kunstacademie is meer een algemene opleiding om tot kunstenaar opgeleid te worden.
Het is ook mogelijk om een opleiding tot beeldhouwer te volgen om scheppende kunst te maken. Zo zijn er voor dansers mogelijkheden om een opleiding tot danser te volgen en voor musici opties om een opleiding tot musicus te volgen.
Het is overigens niet per se nodig om als kunstenaar een opleiding te hebben genoten. Er zijn bijvoorbeeld kunstschilders die prachtige schilderijen maken zonder daarvoor een opleiding te hebben gevolgd.
Bedrijven waar een kunstenaar werkzaam kan zijn
Een scheppende kunstenaar is doorgaans werkzaam als ondernemer. Daarbij creëert de kunstenaar kunst, bijvoorbeeld vanuit eigen beleving, om vervolgens te exposeren. Tijdens de expositie krijgen de kijkers de gelegenheid om de kunst te bekijken en van de kunstenaar te kopen. Het is ook mogelijk dat de kunstenaar als ondernemer in opdracht van bijvoorbeeld particulieren en bedrijven werkt.
Zo maakt de kunstenaar in opdracht beeldhouwwerken of schilderijen met vrije hand of vanuit een bepaald thema of doel. Een straatartiest is helemaal vrij om kunst als beleving te uiten en beperkt zich daarbij niet tot een specifieke locatie. Deze kunstenaar heeft de vrijheid om te reizen en overal op straat waar publiek langskomt op te treden. Overigens kan een straatartiest zich als ondernemer ook laten inhuren door een straattheatergezelschap.
Zo is het mogelijk voor een acteur om zich door een theatergroep te laten inschakelen. Verder zijn er in de kunst- en cultuurbranche verschillende soorten bedrijven die contracten bieden. Bijvoorbeeld kunstmagazines die kunstfotografen in dienst hebben of orkesten die componisten en musici in dienst hebben.
Competenties van een kunstenaar
Een van de belangrijkste competenties van een kunstenaar is creativiteit. Zonder creativiteit is het lastig om kunst te scheppen. Voor de scheppende kunst is het bovendien van belang om over talent te beschikken. Bijvoorbeeld over het talent om te schilderen of over het talent om van een steen een prachtig beeldhouwwerk te maken.
Het is voor scheppende kunstenaars ook handig om over de nodige fantasie te beschikken om kunst te creëren. Als een kunstenaar als ondernemer werkzaam is, dan komen er ook nog andere zaken bij kijken. Bijvoorbeeld het vermogen om te communiceren met opdrachtgevers om inzicht te krijgen in de wensen.
Het helpt ook als je als kunstenaar enigszins over commerciële vaardigheden beschikt om de eigen kunst te verkopen. Een kunstenaar is artistiek en kijkt vaak naar zaken op een andere manier, met een originele blik.
Loopbaanperspectief kunstenaar
Arbeidsmarktperspectief
Een kunstenaar in de scheppende kunst start doorgaans vanuit eigen beweging met het maken van schilderijen of kunstobjecten. Vanaf dat startpunt zijn er allerlei mogelijkheden om door te groeien. Bijvoorbeeld door genoeg kunstwerken te maken voor het houden van een expositie in een galerie. Of door kunst te creëren om in een museum ten toon te stellen.
Uiteraard is het ook mogelijk om verder te groeien als ondernemer door steeds meer kunstwerken te verkopen. Zo komen opdrachtgevers vanzelf bij de kunstenaar uit vanwege de populariteit van de gemaakte kunstwerken.
Doorgroeikansen
Binnen de uitvoerende disciplines zijn er ook mogelijkheden om door te groeien. Bijvoorbeeld een acteur die door kan groeien naar het beroep van dramadocent of een musicus die graag een leidende rol wil in de vorm van een dirigent.
Salaris en tarief van een kunstenaar
Salaris
Het salaris van een kunstenaar in het vrije beroep is afhankelijk van de bekendheid. Een succesvolle kunstenaar die opdrachten krijgt aangereikt, kan een hogere prijs vragen dan een kunstenaar die net begint. Het is als nog niet ontdekte kunstenaar wel lastig om in een stabiel inkomen te voorzien met het maken van kunst. Het houden van exposities vergroot in elk geval al de bekendheid.
Bij scheppende kunst is er geen sprake van een vast salaris of vaste arbeidsvoorwaarden. De kunstenaar kan als ondernemer wel een eigen prijs en voorwaarden bepalen. Het succes van de kunstenaar bepaalt echter wat particulieren of bedrijven voor het kunstwerk willen betalen. Bij het in dienst zijn als uitvoerend kunstenaar speelt de bekendheid eveneens een rol, maar telt ook de opleiding en ervaring.
Er zijn natuurlijk sectoren waar ook voor kunstenaars, zoals theatermakers, fotografen en schrijvers die in dienst zijn, cao’s van toepassing zijn. In dat geval geldt dat een cao van toepassing is, waarbij er overigens nog wel opties zijn om te onderhandelen. Bijvoorbeeld op basis van de ervaring of geproduceerde kunst in het verleden. Op deze manier is het mogelijk om als kunstenaar zelf invloed uit te oefenen op de hoogte van het salaris.
Tarief
Het uurtarief van een kunstenaar is niet zomaar aan te geven, omdat het een zeer specifiek beroep betreft. Daarnaast is het zo dat de meeste kunstenaars niet werkzaam zijn op basis van een mogelijk uurtarief.
Eigen bedrijf starten als Kunstenaar
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Kunstenaar, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Kunstenaar
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Kunstenaar bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Kunstenaar.
Mijnzzp.nl