Scheepskok
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een scheepskok?
Een scheepskok is een kok die werkzaam is aan boord van schepen, zoals binnenschepen, zeeschepen en cruiseschepen. De functie komt voor in verschillende vormen, afhankelijk van het type schip en het aantal bemanningsleden of passagiers. Grote cruiseschepen en marineschepen hebben vaak meerdere koks in dienst, terwijl kleinere schepen meestal geen aparte scheepskok inzetten. Op cruiseschepen wordt vaak op grote schaal gekookt en kunnen luxe maaltijden worden bereid voor duizenden gasten. Op handelsschepen of werkschepen ligt de nadruk meer op praktische maaltijden voor de bemanning. De scheepskok werkt in de scheepskeuken, die traditioneel ook wel de kombuis wordt genoemd.
De werkzaamheden van een scheepskok komen grotendeels overeen met die van een gewone kok, maar de omstandigheden zijn bijzonder door het werken op zee en het leven aan boord. Het bereiden van maaltijden gebeurt vaak in een hoog tempo en met grote hoeveelheden ingrediënten. Scheepskoks werken soms wereldwijd en verblijven langere tijd op een schip. Daardoor is het beroep afwisselend en internationaal georiënteerd. De inhoud van de functie verschilt per schip, maar koken en voedselvoorziening staan altijd centraal.
Werken in een scheepskeuken
Een scheepskok is een kok die bijvoorbeeld werkzaam kan zijn op een cruiseschip. Binnen grotere scheepskeukens werken vaak meerdere medewerkers samen, zoals afwassers, schoonmakers en keukenhulpen.
Keukenhulpen verzorgen vaak voorbereidende werkzaamheden, zoals het verzamelen van ingrediënten uit grote vriezers. Hierbij kan het gaan om producten zoals vlees en vis. Omdat cruiseschepen lange tijd op zee zijn, moeten zij grote hoeveelheden voedsel kunnen opslaan.
Het bereiden van maaltijden op een cruiseschip verschilt sterk van koken in een gewoon restaurant, doordat er gewerkt wordt met indrukwekkende aantallen. Scheepskoks denken vaak niet in porties of grammen, maar in kilo’s. Naast koks zijn er aan boord vaak ook specialisten zoals bakkers, patissiers en chocolatiers. De kwaliteitseisen voor maaltijden op cruiseschepen liggen doorgaans hoog.
Scheepskok binnen de gewone scheepvaart
Een scheepskok kan ook werkzaam zijn op zeeschepen zonder passagiers, zoals vrachtschepen. Deze keukens zijn meestal kleiner en eenvoudiger ingericht dan op cruiseschepen. De maaltijden zijn minder gericht op luxe, maar moeten wel voedzaam en gevarieerd zijn voor de bemanning.
Omdat er minder mensen aan boord zijn, voert de scheepskok vaak extra taken uit, zoals schoonmaak en afwas. Op sommige schepen is er geen aparte kok aanwezig. Dit komt bijvoorbeeld voor in de binnenvaart, waar de kapitein of een matroos soms zelf maaltijden bereidt.
Verschil tussen keuken en kombuis
Er bestaat in de praktijk geen wezenlijk verschil tussen een keuken en een kombuis. De term kombuis wordt gebruikt om aan te geven dat het om een scheepskeuken gaat. Scheepskeukens kunnen wel aangepast zijn aan de omstandigheden op zee, bijvoorbeeld met kookplaten die waterpas blijven tijdens ruwe vaart of kastjes met extra vergrendelingen.
De term kombuis wordt steeds minder gebruikt, omdat moderne schepen vaak beschikken over professionele en ruime keukens. Vooral op cruiseschepen zijn scheepskeukens tegenwoordig groot en technisch goed uitgerust.
Film: Vijf-sterren diner
Film: Kok bij Defensie
Opleidingen tot scheepskok
Er bestaan geen speciale opleidingen tot scheepskok. De meest gerichte opleiding als scheepskok is de mbo-opleiding Kok. Wanneer je als kok op een schip wilt werken, is het meestal wel zo dat er een speciale opleiding gevolgd moet worden met betrekking tot de veiligheid aan boord van schepen. Daarnaast is maritieme kennis wel aan te raden. Deze opleidingen kunnen meestal intern gevolgd worden. Zoals eerder omschreven kan een scheepskok ook gewoon gezien worden als kok. De inhoudelijke werkzaamheden van een scheepskok kunnen wel verschillen, omdat een scheepskok over het algemeen te maken heeft met grote hoeveelheden. Dit is vooral het geval als we spreken van cruiseschepen. In de meeste gevallen zal een scheepskok dus wel een interne opleiding moeten doorlopen. Ook het volgen van een opleiding tot preventiemedewerker of als kwaliteitscontroleur horeca kan tot de mogelijkheden behoren. Dit is het geval, omdat veiligheid en hygiëne hoog aangeschreven staan binnen de scheepvaart. Dit kan wel verschillen per werkgever, omdat niet alle rederijen en andere werkgevers op dezelfde manier werken.
Bedrijven waar een scheepskok werkzaam kan zijn
Een scheepskok is over het algemeen werkzaam voor een scheepsrederij, wat betrekking kan hebben op verschillende scheepsrederijen. Denk hierbij aan de gewone zeevaart en aan de bekende cruiseschepen. De inhoudelijke werkzaamheden van een scheepskok kunnen per werkgever verschillen, omdat vooral aan boord van cruiseschepen sprake kan zijn van luxe gerechten. Als scheepskok kan je ook werkzaam zijn voor Defensie binnen de marine.
Competenties scheepskok
De belangrijkste competentie van een scheepskok is de allround vakkennis van de horecabranche en van de gastronomie. Daarnaast moet een scheepskok beschikken over voldoende vakinhoudelijke kennis met betrekking tot het koken. Omdat een scheepskok over het algemeen zal samenwerken met diverse andere vaklieden binnen een keukenteam, moet de scheepskok beschikken over goede communicatieve vaardigheden. Een andere belangrijke competentie is dat een scheepskok niet zeeziek mag worden. Omdat een scheepskok met veel gasten te maken krijgt, is het werktempo van een scheepskok over het algemeen hoog te noemen. Met andere woorden: een scheepskok moet stressbestendig zijn. Algemeen belangrijke woorden als scheepskok zijn hygiëne, samenwerken, inzicht, energie, motivatie, passie, taalvaardigheid, presteren en kwaliteit.
Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als scheepskok
Het arbeidsmarktperspectief van een scheepskok is niet zomaar aan te geven, omdat het zeer specifieke werkzaamheden betreft. Daarnaast kan een scheepskok op verschillende manieren werkzaam zijn. Het werken binnen de beroepsvaart als scheepskok kan niet zomaar vergeleken worden met het werken aan boord van luxe cruiseschepen. Binnen de beroepsvaart is er tegenwoordig vaak sprake van Aziaten, die werkzaam zijn als scheepskok. In dat opzicht is het arbeidsmarktperspectief van een scheepskok niet goed te noemen. Als we spreken van de luxe cruiseschepen, is het arbeidsmarktperspectief afhankelijk van de ervaring, opleidingen en je eigen competenties. Op cruiseschepen is het juist belangrijk dat je beschikt over voldoende vakinhoudelijke kennis. Daarnaast moet het beroep scheepskok bij je passen qua persoonlijkheid. De doorgroeimogelijkheden van een scheepskok moeten gezien worden in het verkrijgen van meer verantwoordelijkheden binnen de keuken. In dat opzicht kan het doorgroeien gezien worden in het worden van de chef-kok.
Arbeidsvoorwaarden en salaris scheepskok
Als scheepskok kan je met verschillende cao's te maken krijgen, afhankelijk van de werkgever. De cao Horeca kan van toepassing zijn, maar ook de cao Handelsvaart of de cao Zeevarenden, waarbinnen de arbeidsvoorwaarden geregeld zijn. Wat een scheepskok precies zal verdienen, is lastig aan te geven, omdat dit per werkgever en soort werkzaamheden erg kan verschillen. Het zal ergens liggen tussen de € 2.600 en € 3.600 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingen en verdere verantwoordelijkheden.
Eigen bedrijf starten als Scheepskok
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Scheepskok, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Scheepskok
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Scheepskok bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Scheepskok.
Mijnzzp.nl