Natuurgids
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een natuurgids?
Een natuurgids begeleidt groepen mensen tijdens excursies in natuurgebieden en geeft daarbij uitleg over de omgeving. Rondleidingen vinden meestal te voet plaats, maar ook boottochten of fietstochten kunnen onderdeel zijn van het werk. Een natuurgids beschikt over kennis van natuur en landschap en weet deze op een toegankelijke manier over te brengen. De functie komt voor in bossen, natuurreservaten, dierentuinen, riviergebieden en botanische tuinen. Veel natuurgidsen werken op vrijwillige basis, al zijn er ook betaalde functies. Het beroep is populair onder natuurliefhebbers en biedt vaak contact met mensen die dezelfde interesse delen.
Natuurgids is geen beschermd beroep, wat betekent dat iedereen zich natuurgids mag noemen. Er bestaan wel opleidingen die helpen bij het opbouwen van kennis en vaardigheden. Organisaties kiezen bij voorkeur voor gidsen met ervaring of een diploma. Een natuurgids geeft vaak meerdere keren per week rondleidingen langs vaste routes, waarbij deelnemers zich vooraf kunnen aanmelden. Het werk draait niet alleen om planten, maar ook om dieren en ecologische samenhang binnen het gebied.
Kennis en rol van een natuurgids
Een natuurgids is goed op de hoogte van flora en fauna in het gebied waar hij of zij rondleidingen verzorgt. Daarnaast is er kennis van landschap, ecosysteem en het beheer van natuurgebieden. Soms wordt ook informatie gegeven over cultuurhistorische of milieu-gerelateerde aspecten.
De natuurgids zorgt ervoor dat de groep het tempo kan volgen en dat uitleg begrijpelijk blijft voor alle deelnemers. Ook gidsen van waddenlopers kunnen onder deze functie vallen. Daarbij kan bijvoorbeeld een oceanograaf mensen rondleiden in een wantijgebied. Passie en motivatie spelen een grote rol, omdat veel natuurgidsen niet fulltime werkzaam zijn.
Diverse taken als natuurgids
Het beroep draait niet alleen om planten, maar ook om het herkennen en uitleggen van dieren en leefgebieden. Hierbij zijn raakvlakken met functies zoals een boswachter, ornitholoog, vogelaar, bioloog of zoöloog.
Veel natuurgidsen werken vooral in de lente- en zomermaanden. In waterrijke gebieden kan een natuurgids te maken krijgen met kleine pondjes of een rondvaartboot voor excursies.
Belangrijke taken zijn het delen van informatie over de natuur, het identificeren van planten en dieren, het uitleggen van ecologische systemen, het bevorderen van milieubewustzijn en het waarborgen van de veiligheid van deelnemers. Natuurgidsen kunnen werkzaam zijn in natuurgebieden, nationale parken, educatieve centra of toeristische organisaties.
Werkzaamheden van een natuurgids
- Het leiden van excursies in natuurgebieden.
- Het organiseren van logistiek, zoals wandel- en boottochten.
- Kennis overdragen op een begrijpelijke manier.
- Het informeren van deelnemers over flora en fauna.
- Het uitdelen van educatief materiaal.
- Het boeiend vertellen over natuur en landschap.
- Het laten zien van bijzondere bezienswaardigheden.
- Het inspireren van deelnemers en vergroten van natuurinteresse.
Film: wat is Biowalking:
Opleidingen tot natuurgids
Ondanks het onbeschermde statuut van natuurgidsen hebben veel natuurgidsen wél een opleiding gevolgd. In Nederland doen ze dat vaak bij het IVN, het Instituut voor Natuurbeschermingseducatie. Dat is een organisatie die, zowel op landelijk als op regionaal niveau, opleidingen en korte cursussen aanbiedt. Bij het IVN kan je naast de standaard natuurgidsenopleiding ook een bomencursus, paddenstoelencursus en een cursus winterwatervogels volgen. Deze opleidingen zijn een combinatie van theoretische achtergrond en praktijkgerichte kennis en vaardigheden. Naast deze opleidingen, die specifiek op het beroep van natuurgids gericht zijn, kan je je natuurlijk altijd inschrijven voor cursussen of opleidingen waar competenties als leiderschap, communicatie of het bijbrengen van nieuwe informatie centraal staan. Opleidingen die ook toegang geven tot de vereiste kennis voor een natuurgids, zijn die tot boswachter, ecoloog, bioloog, educatief medewerker en zoöloog. Met die diploma’s op zak kan je genieten van de kennis en het aanzien om de job als natuurgids in alle vertrouwen uit te oefenen.
Bedrijven waar een natuurgids werkzaam kan zijn
Natuurgidsen kunnen voor verschillende organisaties werken; denk bijvoorbeeld aan boswachters, biologen, zoölogen of ecologen. Hij of zij kan bijvoorbeeld in een non-profitorganisatie actief zijn, als in een organisatie mét winstbejag. Een voorbeeld van een organisatie met winstbejag is een dierentuin of botanische tuin. Een natuurgids werkt echter vaak op vrijwillige basis en zal dus vaker voor non-profitorganisaties werken. Een voorbeeld van zo’n organisatie is een organisatie voor bosbeheer. Het is tot slot uit zulke organisaties dat de vrijwilligheid van de natuurgids voortkomt. Daarnaast kan het gaan om aanvullende werkzaamheden.
Competenties natuurgids
Een natuurgids ontbreekt het best niet aan onderstaande competenties om het beroep met succes uit te oefenen. Een natuurgids moet bijvoorbeeld energiek en dynamisch zijn. Omdat een natuurgids met veel mensen omgaat, zijn communicatie, goede sociale vaardigheden en spreekvaardigheid belangrijke competenties. Ook passie, inspiratie en begeesteringstalent kunnen we voor een natuurgids als belangrijke competenties aanmerken. Algemeen belangrijke woorden zijn interesse, leergierigheid, talenkennis, verantwoordelijkheidsgevoel, plannen en organiseren, vermogen om zich aan te passen, plezier brengen, entertainer en educatief sterk. Verder is het ook meestal zo dat een natuurgids een echte gever is; hij brengt zijn kennis zo goed mogelijk over op anderen met als doel hen iets bij te leren. Hij of zij probeert de behoeften van zijn luisteraar zo goed als mogelijk te vervullen. Daarnaast kan je de natuurgids ook zien als levensgenieter; iemand die verlangt naar de natuur, levendig en dynamisch is, en zijn tijd liefst in de buitenlucht spendeert.
Arbeidsmarktperspectief en doorgroeimogelijkheden als natuurgids
De arbeidsmarkt voor het beroep van natuurgids is er een enigszins aparte; dat komt door het vrijwilligersstatuut dat meestal aangemeten wordt door de gidsen. De beroepsmogelijkheden en vooruitzichten van natuurgidsen staan te boek als ‘redelijk’. Dat betekent dat er niet onmetelijk veel kansen op werk bestaan voor dit beroep. Er is dus best wat concurrentie van mensen die hetzelfde beroep uitoefenen. Er zijn meestal evenveel mensen zoekende naar een natuurgids als er natuurgidsen op zoek naar werk zijn. Het toekomstperspectief van de natuurgids is ook relatief goed. Natuurgidsen zullen steeds nodig blijven om de mensen iets bij te brengen over de natuur, aangezien het niet evident is om bijvoorbeeld audioguides te implementeren in de (relatieve) wildernis. Gegeven het vrijwilligersstatuut is het ook niet bijzonder duur om een natuurgids aan te werven, wat ook weer in het voordeel werkt van kandidaat-natuurgidsen. Doorgroeimogelijkheden zijn er in dit beroep bijna niet. Natuurgids is een zeer specifiek beroep, wat maakt dat het bijna onmogelijk is om er vanuit andere beroepen in te rollen, of het niveau van het gids zijn te overstijgen en bijvoorbeeld beleidsmedewerker te worden, zoals dat in de privésector wel vaak mogelijk is.
Arbeidsvoorwaarden en salaris natuurgids
Er hangt aan het beroep van natuurgids geen salaris vast, aangezien het meestal om vrijwilligerswerk gaat. Daarnaast is het een beroep dat in vele vormen en bij vele verschillende organisaties voorkomt en is het daarom moeilijk algemeen geldende arbeidsvoorwaarden te beschrijven. Een natuurgids kan, afhankelijk van de organisatie waarvoor hij werkt, een vaste verloning of een vergoeding per rondleiding krijgen. Het is natuurlijk ook mogelijk dat het loon van een natuurgids volledig afkomstig is van de fooien die hij al dan niet krijgt op het einde van de rondleidingen die hij doet. Gemiddeld gezien verdient een natuurgids die voltijds voor een bedrijf of organisatie werkt een vrijwilligersbijdrage van 65 euro per dag. Tewerkstelling van een natuurgids kan het hele jaar door gebeuren, maar meestal verwacht de werkgever werkkrachten tijdens de lente- en zomermaanden. Dat heeft als gevolg dat natuurgidsen vaak mensen zijn die naast gids ook een ander beroep uitoefenen, of mensen zijn die al met pensioen zijn. De groep van natuurgidsen die een heel jaar door hun beroep fulltime uitoefenen, zal zeer klein zijn. Er bestaan ook secundaire arbeidsvoorwaarden voor natuurgidsen, maar die beperken zich vaak tot het gratis gebruikmaken van de voorzieningen van de organisatie waarvoor hij rondleidingen geeft. Zo mag een natuurgids die mensen door een botanische tuin gidst, onbeperkt gratis binnen.
Eigen bedrijf starten als Natuurgids
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Natuurgids, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Natuurgids
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Natuurgids bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Natuurgids.
Mijnzzp.nl