+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Ondernemingsplan maken: wanneer is het nodig en hoe pak je het goed aan?
Je wilt starten als zelfstandig ondernemer. Dan heb je ongetwijfeld al eens gehoord van een ondernemingsplan. Misschien kun je niet wachten om jouw ideeën uit te werken, of zie je er juist tegenop omdat je niet weet waar je moet beginnen. Veel starters vragen zich af: is een ondernemingsplan verplicht?
In de meeste gevallen niet, maar soms wél. Los daarvan is het bijna altijd verstandig om er een te schrijven. Een ondernemingsplan geeft je structuur, helpt je betere keuzes maken en kan nodig zijn als je financiering zoekt. Hieronder leggen we uit hoe het zit en welke onderdelen in een sterk plan thuishoren.
Is een ondernemingsplan verplicht?
Om meteen duidelijk te zijn: nee, een ondernemingsplan is niet verplicht voor de Kamer van Koophandel of de Belastingdienst. Je kunt je inschrijven en starten zonder businessplan.
Heb je echter startkapitaal nodig van externe partijen, zoals een bank of investeerder? Dan is een ondernemingsplan meestal wél nodig. Afhankelijk van je kredietaanvraag kan het zelfs een harde eis zijn. Je plan helpt financiers om jouw idee, verdienmodel en risico’s te beoordelen. Een sterk plan kijkt daarom ook naar je eigen sterke en zwakke punten, bijvoorbeeld met een SWOT-analyse.
Waarom financiers een ondernemingsplan willen
Dat banken en andere investeerders je plan willen zien, is logisch. Zij willen weten met wie ze zaken doen, hoe jouw bedrijf geld gaat verdienen en hoe groot de kans is dat je de lening kunt terugbetalen.
Een ondernemingsplan laat zien dat je hebt nagedacht over je markt, je doelgroep, je aanpak en je cijfers. Daarmee vergroot je de kans dat financiers vertrouwen hebben in je plan en bereid zijn om je te ondersteunen.
Wat is een ondernemingsplan?
Een ondernemingsplan is het strategische plan van je bedrijf. Je beschrijft onder andere:
- wat je gaat doen en voor wie
- hoe je jouw bedrijf opzet
- hoe je geld gaat verdienen
- hoe de financiering geregeld is
- wanneer je winst verwacht te maken
Waarom een ondernemingsplan ook zonder financiering slim is
Ook als je geen geld leent, is het verstandig om je plannen uit te werken. Ondernemen is geen kwestie van “gewoon beginnen” en zien waar het schip strandt. Met een doordacht plan laat je minder aan het toeval over en vergroot je je kans op groei.
Je ziet eerder waar risico’s zitten, welke keuzes prioriteit hebben en waar je je tijd (en budget) het beste op kunt richten. Dat maakt ondernemen overzichtelijker en voorkomt dat je later moet bijsturen, omdat je de basis niet scherp had.
Onderdelen van een ondernemingsplan
De precieze inhoud verschilt per onderneming, maar de meeste plannen bestaan uit deze onderdelen:
- Bedrijfsvisie
- Doelstellingen
- Marktonderzoek
- Financieel plan
- Marketingplan
- Algemene gegevens en juridische zaken
Zo schrijf je een ondernemingsplan dat echt werkt
Een goed ondernemingsplan gaat niet alleen over jouw idee, maar ook over de vraag of er vraag is in de markt en hoe jij daarin gaat winnen. Het helpt om naast je bedrijfsstrategie ook een marketingplan toe te voegen. Dat kun je zelf maken of (deels) laten uitvoeren door een externe partij.
Bedrijfsvisie
Waarom start je dit bedrijf? Voor wie doe je het en wat wil je ermee bereiken? Formuleer je visie helder en compact. Je visie is de koers van je onderneming: het helpt je keuzes maken en geeft richting, ook als je later met anderen samenwerkt of personeel aanneemt.
Wie ben jij als ondernemer?
Omschrijf wie de oprichters zijn, hoe de rolverdeling is en wat jullie drijfveren zijn. Zeker wanneer je financiers zoekt, is het belangrijk om iets meer over jezelf te vertellen: je ervaring, je vaardigheden en waarom jij de juiste persoon bent om dit bedrijf te bouwen.
Doelstellingen
Wat wil je bereiken met je bedrijf? Dat kan financieel zijn, maar ook inhoudelijk. Misschien wil je een innovatie op de markt brengen of een probleem oplossen voor een bepaalde doelgroep. Door doelen op papier te zetten, toets je of ze haalbaar zijn én houd je jezelf gemotiveerd.
Marktonderzoek
Je kunt zelf overtuigd zijn van je idee, maar is jouw doelgroep dat ook? Marktonderzoek helpt je om vragen te beantwoorden zoals:
- Wie zijn je potentiële klanten?
- Hoe groot is de markt?
- Wie zijn je concurrenten en wat doen zij goed?
- Waar is vraag naar en hoe speel jij daarop in?
Voor het onderzoeken van concurrentie in jouw regio is de KvK Bedrijventeller een handige tool. De uitkomsten van je marktonderzoek vormen bovendien een sterke basis voor je marketing.
Financieel plan
Ondernemen kost geld en je wilt weten wanneer het geld oplevert. In je financieel plan beschrijf je:
- wat je nodig hebt om te starten
- hoe je geld gaat verdienen
- welke kosten je verwacht
- wanneer je break-even draait
Breng in kaart of je veel startkapitaal nodig hebt of dat je jouw bedrijf kunt starten zonder kapitaal. Maak daarna realistische voorspellingen voor meerdere jaren, met een kasstroomoverzicht, een winst-en-verliesrekening en de balans.
Omschrijf ook vanaf wanneer je verwacht winst te maken. Dat maakt je plan concreet en helpt bij het maken van keuzes.
Waar kijken banken en investeerders naar?
Financiers kijken naar het totaalplaatje én of je cijfers logisch en onderbouwd zijn. Vaak wordt er gekeken naar rentabiliteit, zoals return on investment (ROI). Hiervoor kun je ook gebruikmaken van de GBR-calculator.
Marketingplan: zo kom je aan klanten
Je marketingplan beschrijft hoe je je product of dienst gaat verkopen. Oftewel: hoe ga je jouw product of dienst aan de man brengen?
Je kijkt hierbij naar je doelgroep, concurrentie, marktgrootte en kansen. Denk na over je prijsstrategie, je positionering en wat jouw aanbod aantrekkelijk maakt. Wat is jouw toegevoegde waarde en waarom kiest iemand voor jou in plaats van voor een ander?
Algemene gegevens en juridische zaken
Tot slot neem je algemene gegevens en juridische zaken op. Denk aan:
- rechtsvorm en locatie
- vergunningen en verplichtingen
- verzekeringen
- planning voor je oude dag
Hoe uitgebreid moet jouw ondernemingsplan zijn?
Dat hangt af van je bedrijf en je financieringsbehoefte. Hoe meer geld je nodig hebt, hoe uitgebreider en beter onderbouwd je plan moet zijn. Zonder financiering bepaal je zelf hoe diep je gaat, maar het blijft belangrijk om niet alleen op te schrijven wat je al weet.
Schrijf niet alleen vanuit aannames
Het echte voordeel van een ondernemingsplan is dat het je dwingt om onderzoek te doen. Je toetst je aannames, ontdekt kansen en ziet waar je moet bijsturen. Dat geeft rust én extra motivatie om door te pakken.
Voor wie is een ondernemingsplan vooral belangrijk?
Een ondernemingsplan is niet verplicht als je geen krediet aanvraagt, maar het is wel slim. Hoe ver je gaat, hangt vooral af van:
- Hoeveel startkrediet je nodig hebt
- Hoeveel risico je loopt
Stel jezelf deze vragen
- Weet je hoe je aan klanten gaat komen?
- Heb je visie, missie en strategie op papier?
- Weet je hoe je financiële tegenslagen opvangt?
- Zijn je doelen voor de komende 5 jaar duidelijk?
- Denk je binnen 5 jaar externe financiering nodig te hebben?
- Weet je wanneer je winst gaat maken?
Is het antwoord op één of meer vragen nee? Dan is het slim om een ondernemingsplan te maken.
Praktische tips voor het maken van een ondernemingsplan
- 1 Gebruik voorbeelden en templates: een voorbeeld helpt je op weg. Ieder plan is uniek, maar templates geven structuur. Wie zoekt op “voorbeeld ondernemingsplan” vindt veel opties, zoals bij ikgastarten.nl.
- 2 Besteed onderdelen uit: ben je geen schrijver? Zet zelf de hoofdlijnen op papier en laat een tekstschrijver je verhaal verbeteren. Voor cijfers kan een boekhouder of accountant helpen.
- 3 Doe het samen: vraag feedback aan een ervaren ondernemer, je bank of mensen in je omgeving. Een frisse blik voorkomt dat je jezelf blindstaart.
- 4 Werk met het Business Model Canvas: dit helpt je om je plan op één pagina te schetsen. Je kunt starten met aannames en die daarna toetsen. Het Business Model Canvas vind je bij de Kamer van Koophandel.
Je plan is klaar: wat nu?
Een ondernemingsplan is geen document dat je in een lade legt. Gebruik het als leidraad. Pak het erbij bij belangrijke keuzes en kijk regelmatig of je nog op koers ligt. Zo blijft je strategie levend en houd je focus.
Blijf bijsturen als de markt verandert
Je ondernemingsplan staat niet “vast”. Markten veranderen, er ontstaan nieuwe kansen en er kunnen bedreigingen bijkomen. Juist met een goed plan kun je sneller en beter bijsturen, omdat je weet waar je naartoe werkt.
Meer kans op succes met een ondernemingsplan
Een ondernemingsplan kost tijd, maar levert veel op. Je maakt bewustere keuzes, je werkt gerichter en je hebt een onderbouwd verhaal richting financiers. Daarnaast geeft het overzicht en rust.
- Je kunt in gesprek met financiers.
- Je bespaart tijd door duidelijkheid.
- Je maakt weloverwogen keuzes.
- Je behoudt focus op je doelen.
- Het helpt bij besluitvorming.
- Je maakt een sterke start.
Of je er nu zin in hebt of ertegenop ziet: uiteindelijk pluk je er de vruchten van.
Het is als zzp'er niet strikt noodzakelijk om een ondernemingsplan te maken. Dit is afhankelijk van het bedrijf en de financieringsbehoefte.
Het is in ieder geval wel belangrijk om voor jezelf een duidelijk stappenplan te maken.
Mijnzzp.nl