Gebarentolk
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een gebarentolk?
Een gebarentolk, ook wel doventolk genoemd, is gespecialiseerd in communicatie tussen horende en dove of slechthorende mensen via gebarentaal. Gebarentaal is een visuele taal met een eigen grammatica, zinsopbouw en uitdrukkingsvormen. In Nederland wordt gewerkt met de Nederlandse Gebarentaal (NGT), die officieel is erkend en regionale dialecten kent.
Een gebarentolk vertaalt gesproken taal naar gebaren en andersom, waarbij gebruik wordt gemaakt van handvormen, mimiek, lichaamshouding en mondbeelden. Wereldwijd bestaan er ongeveer 130 verschillende gebarentalen. Het vak vereist een goede taalbeheersing, concentratievermogen en kennis van cultuurverschillen binnen de dovengemeenschap.
Een gebarentolk kan beroepsmatig werkzaam zijn, maar ook in informele situaties tolken, bijvoorbeeld voor familieleden. Het leren van gebarentaal vraagt veel oefening en inzicht in visuele communicatie. Tolken werken niet woord-voor-woord, maar vertalen betekenisvol en contextgericht.
In sommige situaties kan een gebarentolk ook optreden als schrijftolk, waarbij gesproken tekst direct wordt uitgeschreven voor doven en slechthorenden. Beide vormen van tolken dragen bij aan toegankelijkheid en zelfredzaamheid.
Gebarentaal en onderwijs
Gebarentaal is ontstaan vanuit de behoefte van dove mensen om onderling en met horenden te communiceren. In het verleden bestonden er zelfs dorpsgebarentalen in gemeenschappen met veel dove inwoners. De eerste dovenscholen in Europa dateren uit de 18e eeuw. Op deze scholen kregen doven en slechthorenden onderwijs in gesproken Nederlands en gebarentaal.
Dove mensen hebben vaak ondersteuning van een logopedist, bijvoorbeeld bij stem- en spraakontwikkeling. Omdat dove mensen hun eigen stem niet horen, kan articulatie extra aandacht vragen. Het beheersen van gebarentaal is van groot belang voor zelfstandige communicatie. Wanneer iemand informeel tolkt voor familie of bekenden, wordt soms de term communicatieassistent gebruikt.
Gebarentolk in de media en bij evenementen
Veel mensen kennen de gebarentolk van televisie-uitzendingen, zoals het journaal of andere actualiteitenprogramma’s. Wanneer programma’s niet voorzien zijn van ondertitels, zorgt de gebarentolk voor directe vertaling. Binnen zogenoemde gebarentaalmedia ligt de nadruk op visuele communicatie, waarbij de cameraman close-ups maakt van de tolk om gebaren goed zichtbaar te maken.
Ook bij openbare bijeenkomsten, congressen en evenementen wordt regelmatig gebruikgemaakt van een tolk. Tijdens concerten of optredens van een artiest kan een gebarentolk ervoor zorgen dat de inhoud en sfeer van het optreden toegankelijk zijn voor dove en slechthorende bezoekers.
Film: gebarentolk
Film: opleiding gebarentolk
Opleiding tot gebarentolk
Binnen Nederland bestaan er verschillende mogelijkheden voor een opleiding tot gebarentolk. Wie een erkende opleiding zoekt als gebarentolk, kan het beste kiezen voor de hbo-opleiding Leraar/Tolk Nederlandse Gebarentaal, die door verschillende opleiders aangeboden wordt. Dit kunnen zowel gewone hogescholen betreffen als externe opleiders, afhankelijk van de eigen wensen als gebarentolk.
Wanneer het om een volwaardige opleiding gaat tot leraar gebarentaal, kan het beste gekozen worden voor de Hogeschool Utrecht. De opleiding Leraar/Tolk Nederlandse Gebarentaal aan de Hogeschool Utrecht zal ongeveer vier jaar in beslag nemen. Een doventolkopleiding is dus op verschillende manieren te volgen.
Zie voor meer informatie over gebarentaal ook de website Gebarencentrum, de website Nederlandse Beroepsvereniging Tolken Gebarentaal en de website Nederlandse Stichting voor het Dove en Slechthorende Kind.
Bedrijven waar een gebarentolk werkzaam kan zijn
Een gebarentolk kan voor verschillende onderwijsinstellingen werkzaam zijn. Denk bijvoorbeeld aan een leraar basisonderwijs of aan begeleiders die met doven en slechthorenden werkzaam zijn. Daarnaast kan een gebarentolk actief zijn als vrijwilliger. Het is ook denkbaar dat een gebarentolk werkzaam is als ondernemer.
Competenties van een gebarentolk
De competenties van een gebarentolk zijn deels afhankelijk van de werkzaamheden, omdat het lesgeven in gebarentaal om andere competenties vraagt dan het leren van gebarentaal. In het algemeen kunnen we stellen dat een gebarentolk over een fijne motoriek moet beschikken, omdat soepel bewegen belangrijk is.
Ook mimiek is een belangrijke competentie, omdat dit met gezichtsuitdrukking en gelaatsuitdrukking te maken heeft. Als je als gebarentolk ook les wenst te geven, zul je moeten beschikken over didactische vaardigheden.
Ook communicatie moet aangemerkt worden als belangrijke competentie. Algemeen belangrijke woorden zijn passie, flexibiliteit, motivatie, inspiratie, doorzettingsvermogen, integriteit, zelfstandigheid en coachen.
Loopbaanperspectief gebarentolk
Arbeidsmarktperspectief
Het arbeidsmarktperspectief van een gebarentolk is zeer gering te noemen. Er zijn niet veel werkgevers op zoek naar gebarentolken. De meeste gebarentolken zijn dan ook werkzaam voor verschillende bedrijven, organisaties of instellingen als zelfstandig ondernemer en niet in loondienst.
Doorgroeikansen
Er bestaan geen echte doorgroeimogelijkheden als gebarentolk, anders dan het opbouwen van een goede naam als gebarentolk, waardoor de opdrachten toenemen. Als je beschikt over een erkende lerarenopleiding als gebarentolk, kan dit wel een ander geval zijn.
Salaris en tarief van een gebarentolk
Salaris
Er zijn geen voorbeelden te geven van de arbeidsvoorwaarden, omdat de meeste gebarentolken werkzaam zijn als zelfstandig ondernemer. Een ondernemer zal zelf zijn arbeidsvoorwaarden moeten bepalen.
Ook is het voor dit beroep niet mogelijk om een salarisindicatie te geven, omdat de meeste gebarentolken werkzaam zijn als ondernemer. Daarnaast kan het gaan om gebarentolken, die tolken als aanvulling op een ander beroep. Denk bijvoorbeeld aan leerkrachten die te maken hebben met dove en slechthorende leerlingen.
Tarief
Het uurtarief van een zelfstandig werkende gebarentolk ligt gemiddeld tussen de € 65 en € 75 per uur, exclusief btw.
Eigen bedrijf starten als Gebarentolk
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Gebarentolk, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Gebarentolk
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Gebarentolk bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Gebarentolk.
Mijnzzp.nl