Factchecker
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een factchecker?
Een factchecker is iemand die controleert of informatie of een bewering daadwerkelijk klopt. Het werk draait om het nagaan of uitspraken gebaseerd zijn op feiten en niet op ongefundeerde aannames. Factchecking komt vooral voor binnen journalistiek en wetenschap, waar het belangrijk is om betrouwbare gegevens te gebruiken.
In het digitale tijdperk verschijnt voortdurend nieuwe informatie online, waardoor het risico op onjuiste of misleidende berichten groter is. Een factchecker onderzoekt bronnen voordat informatie wordt gepubliceerd of verwerkt in onderzoek. Hiermee wordt voorkomen dat nepnieuws of verkeerde interpretaties zich verspreiden. Het beroep richt zich op het zorgvuldig analyseren en verifiëren van gegevens.
Factcheckers zoeken vaak naar de oorsprong van claims en vergelijken verschillende bronnen met elkaar. Soms wordt aanvullend onderzoek gedaan met behulp van archieven of eerdere publicaties. Ook beeldmateriaal kan worden gecontroleerd, omdat foto’s en video’s regelmatig uit de context worden gehaald.
Visuele aanwijzingen zoals straatnamen, kentekenplaten of landschapselementen kunnen helpen om locaties en tijdstippen vast te stellen. Bij citaten en uitspraken wordt vaak gebruikgemaakt van zoekmachines om te controleren of teksten correct zijn weergegeven of eerder zijn gepubliceerd.
Factchecking in journalistiek en onderzoek
Een factchecker kan worden gezien als een criticus en onderzoeker die informatie met een kritisch oog beoordeelt. Factchecking speelt een grote rol op nieuwsredacties, waar journalisten en reporters onderzoek doen naar de betrouwbaarheid van verhalen. Ook wetenschappers maken gebruik van factchecking om bronnen en onderzoeksgegevens te toetsen.
De informatie die wordt onderzocht, kan afkomstig zijn uit nieuwsmedia, maar ook uit berichten op social media die snel verspreid worden. Daarnaast kan een factchecker controleren of teksten origineel zijn of dat er sprake is van plagiaat. In dat geval lijkt de rol op die van een plagiaatonderzoeker. Plagiaat kan bijvoorbeeld aan het licht komen bij het controleren van scripties of publicaties, eventueel met behulp van speciale software.
Belang van feiten controleren
Het controleren van feiten is altijd belangrijk geweest, maar door de snelheid van digitale informatievoorziening is het belang toegenomen. Grote internationale media hebben daarom vaak factcheckers in dienst om publicaties vooraf te controleren en zo nodig een correctie aan te brengen. Factchecking is bovendien relevant in andere sectoren, bijvoorbeeld bij opinieonderzoek of beleidsanalyse.
Zo kan een opiniepeiler of opiniemaker conclusies moeten aanpassen wanneer onderzoek onjuist is uitgevoerd. Ook statistieken kunnen verkeerd geïnterpreteerd worden door foutieve data. Een factchecker kan dan vaststellen dat een statisticus met onjuiste gegevens heeft gewerkt, waardoor de uitkomsten geen realistisch beeld geven.
Taken van een factchecker
- De oorsprong van een bron of claim achterhalen
- Informatie onderzoeken en controleren op betrouwbaarheid
- Gegevens toetsen aan feiten en meerdere bronnen vergelijken
- Zoekmachines gebruiken voor verificatie
- Archieven en eerdere publicaties raadplegen
- Correcties aandragen bij onjuiste informatie
- Onderzoeksmethodes beoordelen
- Data analyseren en controleren
- Beweringen en citaten verifiëren
Film: factchecker
Film: denken dat de aarde plat is
Opleiding tot factchecker
Er is geen directe opleiding van toepassing om de functie van factchecker uit te voeren. Het gaat veelal ook om beroepsgroepen waarin het belangrijk is dat de waarheid op basis van feiten naar buiten wordt gebracht. Het gaat dan ook meer specifiek vaak om factcheckers die binnen een bepaald onderzoeksgebied aan het werk zijn.
Een voorbeeld daarvan is een hoogleraar politicologie of politicoloog die op onderzoek uitgaat als een politicus een uitspraak heeft gedaan. Het onderzoek richt zich dan op de volledigheid en juistheid van de door de politicus gedane uitspraak. Er is in de functie van factchecker doorgaans sprake van een genoten opleiding binnen een bepaald vakgebied.
Bedrijven waar een factchecker werkzaam kan zijn
Er hoeft niet altijd sprake te zijn van een werkgever waar factcheckers in dienst zijn. Het kan bijvoorbeeld ook zo zijn dat een redactiemedewerker de taak van factchecking toegewezen heeft gekregen. Het checken van de feiten maakt in dat geval onderdeel uit van de functie van redactiemedewerker. Overigens zijn er, zoals gezegd, in het buitenland al wel grote internationale bladen die factcheckers in dienst hebben. Het betreft dan een aparte functie en dus een specifiek beroep.
Competenties van een factchecker
Het is voor een factchecker belangrijk om de authenticiteit van berichten te onderzoeken. Daarbij kan het ook gaan om plagiaatonderzoek. In beide situaties is het van belang dat een factchecker zeer secuur te werk gaat en een kritische blik heeft. Het betreft hier een controlerende taak, zodat onderzoeksvaardigheden van belang zijn. Dat is belangrijk om bijvoorbeeld de originele bron of oorsprong van een verhaal te achterhalen.
Aangezien een factchecker veel online onderzoek uitvoert, is het van belang om over digitale vaardigheden te beschikken. Bijvoorbeeld om te controleren of een foto of afbeelding al eerder ergens online is geplaatst en te checken op actualiteit.
Loopbaanperspectief factchecker
Arbeidsmarktperspectief
De functie van factchecker is in Nederland nog geen volwaardig beroep, want de werkzaamheden maken doorgaans onderdeel uit van een andere functie. Er zijn in andere landen al wel factcheckers die zich in deze werkzaamheden gespecialiseerd hebben en in dienst zijn van een groot internationaal blad.
Er is wat dat betreft een gunstig arbeidsmarktperspectief vast te stellen als de trend van factchecking tot een hoger niveau komt. Het controleren van feiten wordt namelijk steeds belangrijker, dus de kans is groot dat er bedrijven zijn die ruimte maken om factcheckers in dienst te nemen.
Doorgroeikansen
Overigens is doorgroeien op dit moment in elk geval nog niet van toepassing of relevant.
Salaris en tarief van een factchecker
Salaris
Het salaris van een factchecker is niet vast te stellen, omdat de werkzaamheden bij een functie horen of daar onderdeel van zijn. Daarom bepaalt de betreffende functie of het beroep wat het gemiddelde salaris is.
Tarief
Het uurtarief van een zelfstandig werkende factchecker is meestal niet van toepassing, omdat de meeste factcheckers niet commercieel werkzaam zijn. Daarnaast is er bijna nooit sprake van een uurvergoeding.
Eigen bedrijf starten als Factchecker
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Factchecker, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Factchecker
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Factchecker bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Factchecker.
Mijnzzp.nl