Orgelmaker
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een orgelmaker?
Een orgelmaker is een ambachtsman die orgels ontwerpt, bouwt, onderhoudt en stemt, zoals kerkorgels, draaiorgels, concertorgels en kistorgels. Het gaat om een traditioneel ambacht waarbij vakkennis, materiaalkennis en jarenlange praktijkervaring een grote rol spelen. Het ontwerpen, bouwen en stemmen van orgels zijn specialistische werkzaamheden die doorgaans worden geleerd binnen een orgelbouwbedrijf.
Orgels zijn opgebouwd uit materialen als metaal, lood, diverse houtsoorten en natuurlijke materialen zoals leer, wol en koeienbeen voor de toetsen. In Nederland is het beroep niet verdwenen, omdat er nog steeds vraag is naar nieuwbouw, restauratie en renovatie van bestaande instrumenten. De vraag naar vakbekwame orgelmakers is bovendien internationaal aanwezig.
Er bestaan verschillende soorten orgels, waaronder het kerkorgel, huisorgel, theaterorgel, concertorgel en dansorgel. Het dansorgel was vroeger vooral te vinden in bal- en danszalen. Daarnaast is er het draaiorgel, dat vaak in binnensteden of op kermissen te zien is.
De bediener van een draaiorgel wordt een orgelman genoemd. Een draaiorgel is een automatisch spelend pijporgel dat kan zijn uitgebreid met andere instrumenten, zoals slagwerk. De orgelmaker is daarmee een gespecialiseerde muziekinstrumentenmaker die zich richt op het volledige traject van ontwerp tot onderhoud.
Werkzaamheden van een orgelmaker
Een orgelmaker is dus een ambachtsman die verantwoordelijk is voor het vervaardigen, onderhouden, stemmen en restaureren van orgels. Orgels zijn complexe en gevoelige muziekinstrumenten die periodiek onderhoud vereisen om klankkwaliteit en technische werking te behouden. Binnen Nederland zijn relatief veel orgels aanwezig, onder meer in kerken, concertzalen en openbare ruimten.
Grote kerk- en concertorgels kunnen omvangrijke constructies zijn met honderden tot duizenden pijpen. De orgelmaker werkt daarbij regelmatig samen met organisten, die verantwoordelijk zijn voor het bespelen van het instrument. Door de combinatie van techniek, vormgeving en klank spreekt men ook wel van orgelbouwkunst.
Ontwerp en plaatsing van orgels
Bij het bouwen van een orgel kijkt de orgelmaker niet alleen naar de technische constructie. Ook de omgeving waarin het orgel wordt geplaatst, speelt een grote rol. Zo wordt rekening gehouden met de aanwezige architectuur van het gebouw en met de visuele inpassing van de orgelkas.
Daarnaast is kennis van akoestiek noodzakelijk om de klank optimaal tot zijn recht te laten komen. De positie van het orgel in de ruimte en de nagalmtijd beïnvloeden het uiteindelijke geluid. Ook klimaatfactoren zoals temperatuur en luchtvochtigheid zijn van belang om schade aan hout, leer en metaal te voorkomen. Daarom beschikt een orgelmaker vaak over kennis van bouwfysica.
Vakdisciplines binnen de orgelbouw
Het beroep orgelmaker omvat meerdere vakgebieden. Binnen een orgelbouwbedrijf werken specialisten met uiteenlopende technische vaardigheden. Voorbeelden van vakdisciplines zijn:
- machinale houtbewerking voor de constructie van de orgelkas en het mechaniek;
- houtsnijden voor decoratieve elementen;
- het maken en gieten van orgelpijpen;
- montage van mechanische en pneumatische onderdelen;
- intonatie en stemwerk van het pijpwerk.
Niet iedere orgelmaker voert alle werkzaamheden uit; vaak is er sprake van specialisatie binnen het team. Het bouwen van klokkenspellen voor een beiaardier behoort doorgaans niet tot het werkgebied van de orgelmaker.
Taken als orgelmaker
- Ontwerpen van nieuwe orgels en orgelkassen.
- Bouwen en assembleren van complete orgelsystemen.
- Uitvoeren van onderhoud en technische inspecties.
- Restaureren en renoveren van historische orgels.
- Stemmen en intoneren van pijpen voor optimale klank.
Film: beroep orgelmaker:
Film: de orgelbouwer:
Opleiding tot orgelmaker
Er bestaan binnen Nederland geen echte erkende opleidingen op gewone scholen tot orgelmaker, anders dan de opleiding tot muziekinstrumentenmaker. Maar deze opleiding is niet specifiek gericht op het ontwerpen, onderhouden of bouwen van orgels. De Vereniging van Orgelbouwers geeft meer informatie met betrekking tot passende opleidingen voor mensen die het ambacht orgelmaker onder de knie wensen te krijgen.
Het beroep orgelmaker is een beroep op mbo-niveau en zal in de meeste gevallen aangeleerd worden door veel stage te lopen bij een orgelbouwer. Over het algemeen zal een gezel-orgelmaker een praktijkgerichte beroepsopleiding volgen, waarbinnen je werkzaam bent onder begeleiding van een ervaren orgelmaker, die in dat geval aangemerkt kan worden als je leermeester. Het is verder niet mogelijk om een specifieke opleiding te benoemen, omdat orgelmakers werkzaam kunnen zijn binnen verschillende vakdisciplines.
Bedrijven waar een orgelmaker werkzaam kan zijn
Een orgelmaker is in de meeste gevallen werkzaam voor een gespecialiseerde orgelmakerij die verschillende werkzaamheden uitvoert, zoals het ontwerpen van orgels, het bouwen van orgels en het restaureren van orgels. Zoals eerder omschreven moet het beroep orgelmaker vrij ruim gezien worden, omdat de meeste orgelbouwbedrijven gebruikmaken van verschillende vaklieden. Orgelbouw kan dan ook betrekking hebben op verschillende werkzaamheden.
Competenties van een orgelmaker
De belangrijkste competentie van een orgelmaker is de vakinhoudelijke kennis, omdat je anders niet werkzaam kan zijn als orgelmaker. Daarnaast moet een orgelmaker over voldoende passie beschikken, omdat je verantwoordelijk bent voor het maken en onderhouden van bijzondere muziekinstrumenten. Als orgelmaker moet daarnaast aangemerkt kunnen worden als allround monteur en technicus. Dit is het geval, omdat je als orgelmaker op een brede manier werkzaam kan zijn.
Ook communicatie kan aangemerkt worden als belangrijke competentie, omdat je in de meeste gevallen zal samenwerken met verschillende collega's. Algemeen belangrijke woorden zijn energie, nauwkeurigheid, ambacht, creativiteit, verantwoordelijkheidsgevoel, zelfstandigheid, vormgeving en samenwerken.
Loopbaanperspectief orgelmaker
Arbeidsmarktperspectief
Het arbeidsmarktperspectief van een orgelmaker is over het algemeen niet heel groot te noemen, omdat het zeer specifieke werkzaamheden betreft. Daarnaast moet een orgelmaker aangemerkt kunnen worden als allround ambachtsman of ambachtsvrouw om in aanmerking te kunnen komen voor het beroep orgelmaker. Met andere woorden: werkervaring is in de meeste gevallen belangrijk.
Doorgroeikansen
Niet iedereen kan zomaar orgelmaker worden. De doorgroeimogelijkheden van een orgelmaker zijn niet zomaar aan te geven, omdat dit ook sterk afhankelijk is van het opleidingsniveau en je eigen competenties.
Salaris en tarief van een orgelmaker
Salaris
Een orgelmaker zal in de meeste gevallen onder de cao orgelbouw vallen, waarbinnen de arbeidsvoorwaarden geregeld zijn afhankelijk van de werkgever. Een orgelmaker zal over het algemeen een salaris verdienen tussen de € 2.600 en € 3.200 bruto per maand, afhankelijk van leeftijd, opleidingen en verdere verantwoordelijkheden.
Tarief
Het uurtarief van een zelfstandig werkende orgelmaker ligt gemiddeld tussen de € 50 en € 60 per uur, exclusief btw.
Eigen bedrijf starten als Orgelmaker
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Orgelmaker, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Orgelmaker
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Orgelmaker bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Orgelmaker.
Mijnzzp.nl