Turfsteker

Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...

Team Mijnzzp

Een turfsteker was een persoon die verantwoordelijk was voor het uit veengrond steken van turf. Het ambacht is tegenwoordig niet meer aanwezig en daarmee is het beroep turfsteker dan ook uitgestorven. In het verleden was turf een belangrijke bron voor brandstof, maar tegenwoordig zijn er andere energiebronnen die daarvoor gebruikt worden. Het beroep turfsteker is opgehouden te bestaan rond 1950, waarbij turf als brandstof vervangen is door onder meer olie, gas en kolen. Een turfsteker werkte doorgaans met meerdere collega’s in een ploeg en de werkzaamheden vingen veelal midden in de nacht aan. Het turfsteken was een zware baan en duurde vaak tot de middag voort. Het doel was om zoveel mogelijk turf uit het veen te halen. De werkzaamheden bestonden uit het afgraven van grond en het eruit halen van turf om vervolgens de turf te stapelen. Een turfsteker sneed daarvoor grote vierkante stukken in lijnen en stak daar vervolgens kleine rechthoeken uit. Het stapelen van turf werd op een manier gedaan dat er veel wind bij kon komen. Dat was nodig omdat het gestoken turf vochtig was en natuurlijk goed moest drogen. Het turfsteken was seizoensarbeid dat in de lente begon en in de zomer eindigde, waarbij het een periode betrof van ongeveer twaalf weken. Daarna kreeg de turf de tijd om te drogen om vervolgens gebruikt te worden als brandstof voor kachels. Overigens vond het drogen gedurende vier tot twaalf dagen eerst plaats op het zetveld om daarna te starten met het ringen. Daarbij werd de turf aan de wind blootgesteld om verder te drogen. Het was dan een taak van de turfsteker om de turf op regelmatige basis te draaien. Na het ringen begonnen de turfstekers aan het vuren. Daarbij werden er stapels turf gemaakt in een vaste omvang.

Een turfsteker was dus een arbeider met turfsteken als ambacht en in dat opzicht als seizoenarbeider als ambachtsman was aan te merken. Turf is te zien als gedroogd veen dat in het verleden als brandstof werd gebruikt. Het gebruik van dit type brandstof voert terug naar een verleden. Zo was turf als brandstof in de middeleeuwen enorm populair in Noord-west Europa waar de bevolking in stedelijk gebied toenam in omvang. Turf werd in die tijd niet alleen gebruikt door particulieren voor het verwarmen van het huis. Ook bij de uitvoering van industriële activiteiten werd er van turf gebruikgemaakt net als door ambachtsliederen. Er waren veel veengebieden waar een dikke veenlaag was gevormd door afgestorven planten. Deze veenlaag kon door de turfstekers worden weggestoken, waarbij de turf na het drogen aan turfschippers werden verkocht die voor verdere distributie zorgden. Deze werkwijze is te vergelijken met die van een kolenboer die kolen als brandstof verkocht. Turf is lange tijd als brandstof gebruikt om als kachelverwarming te dienen. Wat dat betreft is er een link te leggen met het beroep kachelbouwer.

Turfstekers

Turfstekers werkten op het land om turf te steken en zo is er eveneens een verband met bijvoorbeeld een boer die op het land werkt en waar seizoensarbeid vaak voorkomt in de akkerbouw. Turf was in grote hoeveelheden voorradig en vroeger een belangrijkste bron van brandstof om als verwarming in kachels te dienen. Bovendien was turf een erg voordelige energiebron. Later werd turf door kolen vervangen en nam het beroep kolenboer de plaats in van turfstekers. Zo zijn er overigens allerlei beroepen die verdrongen zijn, zoals de beroepen van schillenboeren en putjesscheppers. Het beroep turfsteker was een zwaar beroep en te zien als smerig werk.

WAT DOET EEN TURFSTEKER:

  • Veenkuilen graven
  • Turf steken
  • Turf ringen
  • Turf omdraaien
  • Turf stapelen

Turfsteken:

Turfwinning:

OPLEIDINGEN TOT TURFSTEKER

Er is geen opleiding van toepassing op het beroep turfsteker. Het is wel zo dat het zwaar werk betrof en het dus vooral mannen waren die het werk fysiek aan konden. Voor de rest is het een beroep dat in principe door iedereen was uit te voeren. Hoewel er hoofdzakelijk mannen aan het werk waren, kwam het ook voor dat vrouwen en jonge jongens meehielpen met het steken van turf. Het belangrijkste was dat mensen fysiek in staat waren om het zware werk uit te voeren. Het ambacht was snel te leren in de praktijk zonder dat er specifieke opleidingskennis voor nodig was.

BEDRIJVEN WAAR EEN TURFSTEKER WERKZAAM KAN ZIJN

De meeste turfstekers werkten in opdracht voor een veenbaas en waren daarbij in dienst. Het kwam echter ook wel voor dat een turfsteker een zelfstandig ondernemer was die het turfsteken er bij deed om extra inkomsten binnen te krijgen. Het turfsteken was dan als seizoensarbeid een aanvulling op de reguliere inkomsten. Zo kwamen er vanuit Duitsland ook veel arbeiders naar Nederland om hier turf te gaan steken. Bijvoorbeeld trekarbeiders die in eigen land zelfstandig een bedrijf voerden en ook extra inkomsten wilden genereren.

COMPETENTIES TURFSTEKER

Er waren niet veel bijzondere competenties vereist om het beroep van turfsteker uit te voeren. De fysieke gesteldheid en kracht zijn wel belangrijke competenties omdat het zwaar en smerig werk in de buitenlucht op veengrond betrof. Wat dat betreft is doorzettingsvermogen daar als competentie aan toe te voegen. Er was weinig tijd voor rust, want de turf moest uit de grond en dan komt doorzettingsvermogen net als uithoudingsvermogen zeker bij van pas. Een andere competentie is zorgvuldig werken, omdat turf zoveel mogelijk in gelijke delen gesneden diende te worden. Ook samenwerken was belangrijk, omdat je doorgaans in een ploeg met turfstekers aan het werk was.

ARBEIDSMARKTPERSPECTIEF EN DOORGROEIMOGELIJKHEDEN ALS TURFSTEKER

Het beroep turfsteker is uitgestorven, omdat er geen turf als brandstof meer nodig is. Er is wat dat betreft dan ook geen arbeidsmarktperspectief van toepassing. Er waren destijds verder ook geen mogelijkheden om als turfsteker hoger op te komen of door te groeien  naar een andere functie.

ARBEIDSVOORWAARDEN EN SALARIS TURFSTEKER

Er is geen voorbeeld te geven van een gemiddeld salaris van een turfsteker. Het is wel bekend dat het seizoensarbeid betrof dat niet echt als een goed betaalde baan was te beschouwen. Verdere arbeidsvoorwaarden zijn niet bekend.

Mijnzzp.nl