Turfsteker
Informatie over het beroep, opleidingen, competenties, arbeidsmarkt en meer...
+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Wat doet een turfsteker?
Een turfsteker was verantwoordelijk voor het steken van turf uit veengrond om deze te gebruiken als brandstof. Het ambacht is tegenwoordig verdwenen en wordt beschouwd als een uitgestorven beroep. Tot ongeveer 1950 werd turf op grote schaal gebruikt voor verwarming, waarna olie, gas en kolen deze functie overnamen.
Turfstekers werkten meestal in ploegen en begonnen hun werkzaamheden vaak al midden in de nacht. Het werk was zwaar en fysiek belastend, waarbij grote hoeveelheden veen moesten worden afgestoken en verwerkt. Het turfsteken vond plaats als seizoensarbeid, doorgaans in het voorjaar en de zomer.
De werkzaamheden bestonden uit het afgraven van veengrond en het snijden van grote vierkante blokken, waaruit vervolgens kleinere rechthoekige turven werden gestoken. De natte turf werd op het zetveld neergelegd om enkele dagen te drogen.
Daarna volgde het ringen, waarbij de turf zo werd opgesteld dat de wind vrij spel had om verdere droging mogelijk te maken. Het regelmatig omdraaien van de turven maakte onderdeel uit van dit proces. Tot slot werd de gedroogde turf in vaste stapels opgetast, een fase die bekendstond als het vuren.
Turf als brandstof
Een turfsteker was een arbeider die het ambacht uitoefende als seizoenarbeider en in dat opzicht ook als ambachtsman kan worden beschouwd. Turf is gedroogd veen en werd eeuwenlang gebruikt als brandstof. Vooral in de middeleeuwen was turf in Noordwest-Europa een veelgebruikte energiebron, zowel voor huishoudelijk gebruik als voor industriële toepassingen.
Na het drogen werd de turf verkocht aan turfschippers die zorgden voor transport en distributie. Deze handelswijze is te vergelijken met die van een kolenboer, die brandstof leverde aan huishoudens en bedrijven. Turf werd voornamelijk gebruikt als kachelbrandstof, wat ook een relatie legt met het beroep kachelbouwer.
Turfstekers op het land
Turfstekers werkten in veengebieden waar dikke lagen afgestorven plantenresten waren gevormd. Het werk vertoont overeenkomsten met werkzaamheden van een boer, waarbij ook sprake kan zijn van seizoensarbeid, bijvoorbeeld binnen de akkerbouw. Turf was lange tijd een goedkope en ruim beschikbare energiebron.
Met de opkomst van andere brandstoffen verdween het beroep turfsteker geleidelijk. Het werd verdrongen door andere beroepen binnen de brandstofhandel. Net als bij de schillenboeren en putjesscheppers behoort het turfsteken tot de historische ambachten. Het werk stond bekend als zwaar en vuil.
Werkzaamheden van een turfsteker
- Graven van veenkuilen.
- Snijden en steken van turven uit het veen.
- Drogen van turf op het zetveld.
- Ringen en regelmatig omdraaien van turf.
- Stapelen van gedroogde turf in vaste hopen.
Film: Turfwinning:
Opleidingen tot turfsteker
Er is geen opleiding van toepassing op het beroep turfsteker. Het is wel zo dat het zwaar werk betrof en het dus vooral mannen waren die het werk fysiek aan konden. Voor de rest is het een beroep dat in principe door iedereen was uit te voeren. Hoewel er hoofdzakelijk mannen aan het werk waren, kwam het ook voor dat vrouwen en jonge jongens meehielpen met het steken van turf.
Het belangrijkste was dat mensen fysiek in staat waren om het zware werk uit te voeren. Het ambacht was snel te leren in de praktijk zonder dat er specifieke opleidingskennis voor nodig was.
Bedrijven waar een turfsteker werkzaam kan zijn
De meeste turfstekers werkten in opdracht van een veenbaas en waren daarbij in dienst. Het kwam echter ook wel voor dat een turfsteker een zelfstandig ondernemer was die het turfsteken erbij deed om extra inkomsten binnen te krijgen. Het turfsteken was dan als seizoensarbeid een aanvulling op de reguliere inkomsten.
Zo kwamen er vanuit Duitsland ook veel arbeiders naar Nederland om hier turf te gaan steken. Bijvoorbeeld trekarbeiders die in eigen land zelfstandig een bedrijf voerden en ook extra inkomsten wilden genereren.
Competenties van een turfsteker
Er waren niet veel bijzondere competenties vereist om het beroep van turfsteker uit te voeren. De fysieke gesteldheid en kracht zijn wel belangrijke competenties, omdat het zwaar en smerig werk in de buitenlucht op veengrond betrof. Wat dat betreft is doorzettingsvermogen daar als competentie aan toe te voegen.
Er was weinig tijd voor rust, want de turf moest uit de grond en dan komt doorzettingsvermogen, net als uithoudingsvermogen, zeker van pas. Een andere competentie is zorgvuldig werken, omdat turf zoveel mogelijk in gelijke delen gesneden diende te worden. Ook samenwerken was belangrijk, omdat je doorgaans in een ploeg met turfstekers aan het werk was.
Loopbaanperspectief turfsteker
Arbeidsmarktperspectief
Het beroep turfsteker is uitgestorven, omdat er geen turf als brandstof meer nodig is. Er is wat dat betreft dan ook geen arbeidsmarktperspectief van toepassing.
Doorgroeikansen
Er waren destijds verder ook geen mogelijkheden om als turfsteker hogerop te komen of door te groeien naar een andere functie.
Salaris en tarief van een turfsteker
Salaris
Er is geen voorbeeld te geven van een gemiddeld salaris van een turfsteker. Het is wel bekend dat het seizoensarbeid betrof die niet echt als een goed betaalde baan was te beschouwen. Verdere arbeidsvoorwaarden zijn niet bekend.
Tarief
Het uurtarief als turfsteker is verder niet van toepassing. Het beroep turfsteker komt tegenwoordig niet meer voor.
Eigen bedrijf starten als Turfsteker
Als startende zzp'er is het, na de inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK), ook belangrijk om na te denken over de juiste verzekeringen. Afhankelijk van het type bedrijf en werkzaamheden kunnen verschillende belangrijke verzekeringen relevant zijn als Turfsteker, waaronder:
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
- Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Boekhoudprogramma vergelijken Turfsteker
Gebruik een online boekhoudprogramma voor uw adminstratie. Mijnzzp.nl helpt u als Turfsteker bij het maken van een keuze uit de verschillende programma's.
Klik hier om boekhoudsoftware te vergelijken voor een Turfsteker.
Mijnzzp.nl