+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Steeds meer cao-afspraken over zzp’ers: wat betekent dit voor zelfstandigen?
Inmiddels zijn er al negen verschillende cao’s waarin afspraken zijn opgenomen over zzp’ers. Een cao is oorspronkelijk bedoeld om afspraken vast te leggen tussen werkgevers en werknemers. Toch verschijnen er steeds vaker bepalingen die ook betrekking hebben op zelfstandigen.
Deze afspraken gaan vaak over minimumtarieven. Het idee daarachter is dat zzp’ers zo beter beschermd worden tegen te lage vergoedingen. Een bekend voorbeeld is de cao voor architecten, waarin al langere tijd een minimumtarief is opgenomen.
Waarom cao-afspraken kunnen botsen met ondernemerschap
Veel zelfstandig ondernemers kiezen bewust voor het ondernemerschap vanwege de vrijheid die daarbij hoort. Daar hoort ook bij dat zij zelf hun tarieven bepalen en onderhandelen met opdrachtgevers.
Wanneer cao’s minimumtarieven of andere regels voor zzp’ers opnemen, kan dat wringen met die zelfstandigheid. Bovendien zijn zzp’ers meestal geen partij aan tafel bij cao-onderhandelingen, terwijl er wel afspraken over hen worden gemaakt.
Tegelijkertijd is er een groep zelfstandigen die te maken heeft met schijnzelfstandigheid, zoals pakketbezorgers. Juist voor deze groep kan extra bescherming relevant zijn.
Niet iedere zzp’er staat hetzelfde in de markt
Er bestaan grote verschillen binnen het zelfstandig ondernemerschap. In sommige sectoren, zoals de danswereld, werken veel professionals als zzp’er, terwijl zij liever in loondienst zouden zijn.
Dit komt onder andere doordat het lastig kan zijn om over tarieven te onderhandelen en omdat pensioenopbouw vaak ontbreekt. Dansers krijgen bovendien regelmatig alleen werk aangeboden op zzp-basis, waardoor de keuze voor zelfstandigheid niet altijd vrijwillig is.
Bescherming door minimumtarieven: voordeel of risico?
Een cao helpt zzp’ers in theorie door minimumtarieven vast te leggen, vooral voor ondernemers aan de onderkant van de markt.
Toch schuilt daar ook een risico in. Het minimumtarief mag niet door opdrachtgevers worden gebruikt als standaardtarief. Als dat gebeurt, kunnen zelfstandigen juist in een slechtere onderhandelingspositie terechtkomen en wordt het tarief een plafond in plaats van een ondergrens.
Daarom is het belangrijk dat cao-afspraken niet leiden tot onbedoelde effecten die zelfstandigen beperken in plaats van ondersteunen.
Wetgeving als alternatief voor cao-afspraken
Een cao is in de basis bedoeld voor werknemers en werkgevers. Daarom vinden veel partijen dat regelgeving rondom zzp’ers beter via wetgeving kan worden geregeld dan via cao’s.
Er bestaat al wetgeving, zoals de wet DBA, maar de handhaving daarvan blijft beperkt. Dit komt onder meer doordat het begrip schijnzelfstandigheid in de praktijk moeilijk te definiëren is.
De discussie over zzp’ers in cao’s zal daarom voorlopig blijven spelen, zeker nu steeds meer sectoren zoeken naar manieren om zelfstandigen te beschermen én ondernemerschap ruimte te geven.
Mijnzzp.nl