+ Inhoudsopgave (klik om te openen)
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Na jaren van gedoogbeleid is het handhavingsmoratorium op de Wet DBA definitief opgeheven. Voor de ruim 1,2 miljoen ZZP'ers in Nederland betekent dit: je werkrelatie moet aantoonbaar voldoen aan de regels. Maar wat zijn die regels precies, en hoe weet je of jij risico loopt?
Wat is de Wet DBA ook alweer?
De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) vervangt sinds 2016 de oude VAR-verklaring. Het doel: duidelijkheid scheppen over wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer er eigenlijk sprake is van een dienstverband. In de praktijk bleef die duidelijkheid jarenlang uit — de Belastingdienst handhaafde nauwelijks. Dat is nu voorbij.
De 9 criteria: waar kijkt de Belastingdienst naar?
Na het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad (2023) beoordeelt de Belastingdienst werkrelaties aan de hand van negen factoren. De belangrijkste:
- Gezagsverhouding — Bepaalt de opdrachtgever hoe en wanneer je werkt? Dan lijkt het op loondienst.
- Inbedding in de organisatie — Doe je hetzelfde werk als vaste medewerkers, met dezelfde tools en processen?
- Ondernemerschap — Heb je meerdere opdrachtgevers, draag je financieel risico, en investeer je in je eigen bedrijf?
- Duur en exclusiviteit — Werk je al jarenlang fulltime voor dezelfde opdrachtgever?
- Vervangbaarheid — Kun je jezelf laten vervangen, of ben je persoonlijk gebonden?
Geen enkel criterium is op zichzelf doorslaggevend. Het gaat om het totaalplaatje — en daar zit precies het probleem. De meeste ZZP'ers weten niet hoe hun situatie scoort op al deze punten.
Wat zijn de gevolgen?
Als de Belastingdienst oordeelt dat jouw werkrelatie eigenlijk een dienstverband is, kan de opdrachtgever een naheffing krijgen voor loonbelasting en premies. Bij een tarief van € 75 per uur, 32 uur per week, gedurende 12 maanden praat je al snel over bijna € 50.000 — exclusief eventuele boetes tot 100% en rente. Indirect raakt dit ook jou als ZZP'er: opdrachtgevers worden terughoudender, contracten worden stopgezet, en je opdrachtenbestand staat onder druk.
Wat kun je zelf doen?
Het goede nieuws: je kunt vooraf inschatten hoe jouw werkrelatie scoort. Met een Wet DBA check beantwoord je in twee minuten zeven vragen op basis van de negen Deliveroo-criteria. Je krijgt direct een risicoscore (groen, oranje of rood), concrete verbeterpunten en een persoonlijk actieplan.
Daarnaast zijn er een paar praktische stappen die elke ZZP'er kan nemen:
- Zorg voor een goede overeenkomst van opdracht die de zelfstandigheid expliciet vastlegt
- Werk voor meerdere opdrachtgevers — exclusiviteit is een van de zwaarste risicofactoren
- Gebruik eigen middelen — werk zoveel mogelijk met je eigen laptop, software en werkplek
- Factureer als ondernemer — stuur facturen met BTW, houd een professionele administratie bij
- Leg verantwoordelijkheid vast — documenteer dat jij, niet de opdrachtgever, bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd
Blijf niet stilzitten
De handhaving loopt. De eerste correcties en naheffingen zijn in 2025 al opgelegd. Wachten tot je een brief krijgt is geen strategie. ZZPShield helpt je om je werkrelatie te toetsen, je positie te versterken en compliant te blijven — voordat het een probleem wordt.
In samenwerking met zzpshield.nl
Mijnzzp.nl